Boekgegevens
Titel: Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1864
2de, verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 3038
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203733
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Beknopte Nederlandsche spraakkunst: een leerboekje voor de hoogste klassen der scholen voor gewoon en meer uitgebreid lager onderwijs
Vorige scan Volgende scanScanned page
9
het vormen van verkleinwoorden; als : beddeken, kindeken of kindeke,
manneken of manneke, enz. Achter g, ng, k, kA wordt vddr dezen
uitgang eene« ingevoegd; b. v.: mugsken, tangsken, boekske, bankske.
Ken wordt gebruikt in deftigen, ke in dagelijksehen stijl.
g. In dichtmaat ontmoet men soms nog den uitgang jen: blaad-
jen, plantjen, bloemetjen , bloempjen.
h. In plaats van hemdje, maagdje zegt men ook hemdeije, maag-
detje. Men schrijft ook maagdeken.
i. Een woord, dat op eene toonlooze e eindigt, verliest voor
den uitgang je deze e : hoeve wordt hoefje; oude, oudje; hofstede,
hofsteedje of hofstedeken; en koelte wordt koeltje.
j. Men schrijve steeds: de zij rupsen en andere insecten veran-
deren in popjes. — Poppetjes is nevens popjes het verkleinwoord
H. Zamengest. woorden zijn uit twee woorden geyormd,
die zelven weêr zamengesteld kunnen zijnj a\s: voorjaar,altijd,
optocht, inleg, goedkoop, kousenwever, zijdenkousenwever, fransch-
broodhakker, goudenuurwerkmaker, peulerwten, erwtpeulen, pijp-
kaneel, ka7ieeljjijpen, handvol, armvol; kwajongen, althans,
nogtans, landouw, handhaven, ellende, likdoren, hijlikmaker,
leefwijze, aardsgezind, hemelsbreed, likteeken, barnsteen, paar-
lemoêr, wierook, heimwee, hertog, kerstfeest, kerstlied, made-
liefje, bakboord, honigraat, nachtvorst,godsvrucht, nooddruft^
zondvloed, etmaal, enz.
12. De zamengestelde zelfst. naamw. zijn eigenlijk of on-
eigenlijk zamengesteld.
Tot de eigenlijk zamengestelde behooren onder andere:
buurman, droomgezicht, koebeest,rundvee, veldheer, huisdeur,
landheer, landman, landlied, landhuis; — dageraad, pere-
boom, nachtegaal, bruidegom, hagedoorn, hageroos, enz.
Tot de oneigenlijk zamengestelde behooren onder andere:
mansgewaad, vrouwenkleed, koningsbloed, godsdienst, lands-
heer, landsman, landslied, landshuis, vorstenzoon, zwijns-
a