Boekgegevens
Titel: Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Auteur: Steynis, J.
Uitgave: Rotterdam: W.L. Stoeller, 1866
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 G 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203641
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Vorige scan Volgende scanScanned page
-72
daglijn loopt, dan zal aan de oostzijde, juist tusschen Noord en Zuid,
het Oosten op dien cirkel worden aangewezen, en aan de westzijde
is op dien cirkel even zoo het Westen aangeduid. De andere stre-
ken zijn aangebragt op de wijze, die uit (10) blijkt. — Een an-
dere cirkel is vau het Oosten eu Westen naar het Noorden en Zuiden
verdeeld in graden, zoodat bij Oost en West 0° en bij Noord en
Zuid 90° staat. Deze cirkel kan dienen tot het bepalen van de ampli-
tude (11). — Deze cirkel of een andere, die ook in graden ver-
deeld is, kan mede dienen tot het bepalen van het azimuth (11).—
Een andere cirkel is van liet Oosten af te beginnen in 12 gelijke
deelen verdeeld, en daarbij zijn, van het Oosten door het Noorden,
Westen en Zuideu rondgaande, de teekcns V, V^, D, S enz. van
de ekliptika geplaatst, en elk der deelen is in 30 graden verdeeld. —
Naast dien cirkel loopt een andere, die de dagen van het jaar eu
de namen der maanden bevat, zoodanig dat 21 Maart juist met het
oostpunt of met het punt V overeenstemt, eu van daar voortgaande
valt 21 April bij het punt vy, 21 Mei bij het punt £1 enz. Met
behulp van de beide laatstgenoemde cirkels kan men voor eiken dag
van het jaar de plaats van de Zon iu de ekliptika nagaan. — Op
dien algemeenen horizon treft men somwijlen nog andere cirkels aau ,
doch de genoemden zijn de belangrijksten.
De spil van den bol, die eenigzins buiten den algemeenen meri-
diaan uitsteekt, draagt een wijzertje, dat pra de spil beweegbaar is,
doch vast genoeg klemt om met de spil te kunnen ronddraaijen. —
Buiten op den algemeeneu meridiaan is om de spil, als meetkunstige
as, een kleine metalen cirkel aangebragt, die dus evenwijdig met
den aequator loopt. Deze cirkel is in 24 gelijke deelen of uren
verdeeld. Daar waar het algemcene meridiaanvlak dien cirkel, dien
men uurcirkel noemt, snijdt, staat op beide punten het getal 12.
Van 12 af zijn in westelijke rigting rondgaande de getallen 1,2,
3 tot 11 aangebragt. De getallen aan de oostelijke zijde zijn de
voormiddaguren, en die aau de westelijke zijde de na.middaguren.
Deze uurcirkel, die somwijlen ook binneu den algemeenen meridiaan
om de spil beweegbaar, maar op den bol rustende, is aangebragt,
zoodat de algemeene meridiaan voor den met den bol ronddraaijeu-
den uurcirkel als vaste uurwijzer kan aangemerkt worden, is, zoo
als later blijkeü zal, een hulpmiddel voor het oplossen van verschil-
lende vraagstukken.