Boekgegevens
Titel: Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Auteur: Steynis, J.
Uitgave: Rotterdam: W.L. Stoeller, 1866
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 G 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203641
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Vorige scan Volgende scanScanned page
41
de onregelmatigheid van het beloop van den tijd te gemoet te ko-
men , stelt men zich eene denkbeeldige Zon voor, die van het lente-
punt tot het lentepunt in den aequator met gelijkmatige snelheid
voortgaat, en daartoe denzelfden tijd gebruikt, welke de ware Zon
behoeft om de ekliptika te doorloopen. — Zooals wij boven zagen
zal die denkbeeldige Zon in één dag 0°59'8",33 in den aequator
voortgaan, en dus eiken dag 0''3'56",56 later culmineren, dan eene
ster, die met haar den vorigen dag gelijk culmineerde. Dewijl echter
de regte opklimming van de Zon nu eens sneller en dan langzamer
toeneemt dan die van de denkbeeldige Zon, zoo zal de ware tijd,
door de ware Zon aangewezen, nu eens vóór en dan weêr achter
zijn bij den tijd, die door de denkbeeldige Zon bepaald wordt, en
die middelbare tijd genoemd wordt. Het verschil hier tusschen is
de tijdvereffening. — Om dit verschil te kunnen berekenen is het
noodig dat men een vast uitgangspunt bepale. De sterrekundigen
hebben daartoe den waren middag van den 24"'" December bepaald,
omdat dan de rectascensie van de Zon het sterkst toeneemt. Laat
nu voor zekeren dag bijv. 19 Dec. de ware tijd den middelbaren
tijd 0n2'49" vóór zijn, dan zullen wij het verschil op 9 Nov., daai
voorafgaande , bepalen.
Van 19 Dec. tot 9 Nov. zijn 40 dagen. De denkbeeldigf! Zon^
moet dan op 9 Nov. 40 X 0»3'56',56 = 2'>37'42', eerder culmine-
ren, dan een punt dat met haar op 19 Dec. gelijktijdig culmineren
zal. — De ware Zon heeft op 19 Dec. eene regte opklimming van
17"47',1 en op 9 Nov. bedraagt die 14>»56',1 , zoodat de ware Zon
op 9 Nov. eerder zal culmineren, dan een punt dat met haar
op 19 Dec. gelijk culmineren zal. — De ware Zon culmineert dus
op 9 Nov. 0>»16'7', eerder dan de denkbeeldige Zon, of de ware
tijd is den middelbaren evenveel vóór.
Passen wij deze berekening toe op eenen anderen dag, dan zal
men zien dat men eveneens resultaten verkrijgt, welke met de opga-
ven van tijdvereffening in de hierachter gevoegde tabel overeenstem-
men. — De tijdvereffening is echter ook aan jaarlijksche verandering
onderhevig.
Uit die tabel zal men tevens zien dat de middelbare en ware tijd
gelijk zijn op den middag van 15 April, 15 Junij, 31 Augustus
en 24 December. Het grootste verschil heeft plaats op 3 Novem-
ber, wanneer de ware tijd Oolö'lS' vóór den middelbaren is, ter-