Boekgegevens
Titel: Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Auteur: Steynis, J.
Uitgave: Rotterdam: W.L. Stoeller, 1866
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 200 G 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203641
Onderwerp: Astronomie: astronomie: algemeen
Trefwoord: Kosmografie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leerboek voor de beginselen der kosmographie
Vorige scan Volgende scanScanned page
9

bepalen. Nemen wij in beide cirkels D, of het snijpunt ?an den
aeqnator en den meridiaan, als oorsprong der coördinaten-assen,
dan is de stand van eene ster S bepaalt, als men hare ordinaat
DB en hare abscis Dl kent. Trekken wij van de pool P door de
ster S eenen cirkel naar de pool P', dan wordt deze cirkel declinatie-
cirkel genoemd. De boog SI of de hoek SMI, die den stand van
S ten opzigte van den aequato^ bepaalt, is hare afwijking of de-
clinatie, en de boog SP is de poolsafstand vau de ster S. — Ligt
de ster noordelijk van den aequator dun is de declinatie noordelijk,
en ligt zij ten Zuiden van den aequator dan is de declinatie zuidelijk.
De hoek DMI of de bolvormige hoek TPS, dien het vlak van den
declinatiecirkel PSI met het vlak van den meridiaan PD maakt,
wordt, om nader te noemen reden, de uurhoek genoemd, terwijl
daarom de declinatiecirkel, als den uurhoek bepalende, ook uur-
cirkel genoemd wordt. De verticaalcirkel TSH, fig. 8, van eenige
ster S, haar declinatiecirkel PSI, en de meridiaan PD, snijden
elkander in drie punten P, ï en S. Vau den bolvormigen drie-
hoek PTS, welken die punten aan het hemelgewelf bepalen, is de
boog PS gelijk aan het complement van de declinatie SI. de boog
TS gelijk aan het complement vau de hoogte SH, en de boog TP,
de afstand van de pool tot het toppunt, gelijk aan het complement
van de poolshoogte PN. De aldus gevormde bolvormige driehoek
wordt parallaktische driehoek genoemd. Van dien driehoek is de hoek
P de uurhoek, de hoek T, die gelijk aan den hoek HMN of gelijk
aan den boog NH is, is het azimuth van de ster, en de hoek S
wordt de parallaktische hoek genoemd.
16. Sterretijd. De tijd, die er tusschen twee hoogste cul-
minatiën van eene vaste ster verloopt, is altijd volkomeu dezelfde,
en heet een sterredag. Die tijd wordt in 24 gelijke deelen of
sterre-uren verdeeld. De beweging van de sterren in de cirkels, die
zij beschrijven, is steeds gelijkmatig. Deelde men dus eenen pa-
rallelcirkel in 2é gelijke deelen, dan zouden de opvolgende deel-
punten één uur na elkander culmineren. Trekt men door die deel-
punten declinatie-cirkels, dan zullen ook de opvolgende declinatie-
cirkels één uur na elkander in den meridiaan komen, waarom de
declinatie-cirkels ook uurcirkels genoemd worden. Ook de aequator
zal door die uurcirkels in 24 gelijke deelen verdeeld zijn, terwijl die
uurcirkels om de pool P 24 gelijke hoeken zullen vormen, waarvan