Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
805
staart voort, zoodat de bovengenoemde schijfjes, uit welke zij zijn zamengesteld,
vertikaal staan, terwijl zij bij den sidderrog horizontaal liggen. Dit is dan ook
de reden, waarom bij den beef-aal de positieve stroom in de rigting vau den ko|>
naar de staart, en niet, zoo als bij den sidderrog, vau den rug naar den buik loopt.
Ook iu pas gedoode en levende kikvorschen heeft Nobili eenen galvanischen
stroom ontdekt. Verbindt men de einden des draads van een'zeer gevoeligen
galvanometer met den kop en een poot van den kikvorsch, zoo openbaart de
magneetnaald het aanwezen van een' stroom , die vau den poot naar den kop
van het dier gaat. Xeemt men de achterpooten van het dier en maakt men, na
er de huid te hebben afgetrokken, heide de zenuwbundels bloot, die ter weder-
zijde van den ruggegraad liggen, en aan hunne witte kleur en draadvormige
gedaante gemakkelijk kenbaar zijn, zet meu vervolgens twee met zout water
gevulde glazen naast elkander, hangt men daarna het onderdeel der pooten in
het eene glas en de zenuwdraden in het andere, dan za! er eene trekking in de
pooteu volgen, zoodra men eenen met het zoute water bevochtigden draad katoen
over de randen heen in de beide glazen hangt, en daardoor de glazen geleidend
verbindt. Zulk een stroom is bekend onder den naam vau kikvorsclistmom. De
kikvorschdeelen worden alzoo de meest gevoelige galvanoskopen. Dubois-
Reymond heeft over de dierlijke E inde laatste jaren het meeste licht verspreid;
hij heeft inderdaad dit onderwerp als uitgeput, en overtuigend bewezen, dat
iedere enkelvoudige spier electriciteit opwekkend werkt De multiplicator, dien
hij gebruikte, had 4^00 omwindingen. Hij heeft verder aangetoond, dat de
positieve stroom in den kikvorsch vau de pooten naar den kop gaat, en dat
deze rigting ook meestal zelfs te bespeuren is iu de afzonderlijke spieren. Er is
dus in deze eene electromotorische kracht werkzaam, want ook zelfs zonder eenig
metaal te gebruiken kau men den versch gedooden kikvorsch stuiptrekkingen
doen verkrijgen, indien men slechts de spieren of het vleeschachtige gedeelte
met de zenuwdraden aanraakt.
Wij hebben reeds hier eu daar melding gemaakt van de physiologische wer-
king des galvanischen strooms, en doen zien, onder welke omstandigheden er
schokken of trekkingen in het dierlijke of menschehjke ligchaam kunnen worden
voortgebragt. Hoe die trekkingen in de kikvorschpooten het meest zigtbaar te
voorschijn treden, hebben wij op bladz. 659 aangegeven. Wij vermelden hierbij
nog de volgende daadzaak. Na van een' kikvorsch den kop te hebben afgesneden,
en zonder den huid van het dier weg te nemen, het te hebben opengesneden en
de ingewanden verwijderd, ten einde deze tot een bijzonder oogmerk te doen
dienen, werd het opengeslagen buikbekleedsel, benevens dc 4 pooten, door
middel van vertinde ijzeren nageltjes op een stuk kurk bevestigd. Raakte men
nu met een reepje koper of zink eeu der nagelknopjes aan, en tevens een der
zenuwdraden, zoo verkreeg het dier hevige zenuwtrekkingen. Dit verschijnsel
duurde voort, tot ruim 24 uren na het openen vau het dier. De temperatuur
was 54 a 50' Fahrenheit. ,