Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
791
ring of commutalor bij k, die aldaar mede op de spil ïs geplaatst, en met haar
rondgaat. Üie ring is een holle, palmhouten cilinder, die met rood koper is
bekleed; echter bedekt dit metaal den ring niet geheel: er zijn op twee plaatsen
kleine ruimten tusschen het koperen bekleedsel opengelaten, die met eene. de
electriciteit niet geleidende, stof zijn gevuld. Met elk dezer beide koper-
oppervlakten staat gestadig een einde iu verband van den draad, die om de
staaf fij ligt. Verder drukken er op den palmhouten ring of commutator bij k
twee koperen veêren v en v\ die geklemd zijn in de dubbele verbindings-
knopjes m en m', die buiten tegen den voorwand p 6 der kast rusten. Men kan
dus deze beide knopjes m en m' als de einden van den draad, die om de staaf h j
ligt, beschouwen, indien namelijk de veêren v en v' op het koper rusten; maar
drukken die veêren op het isolerende tusschenlegsel, wat namelijk plaats heeft
bij den vertikalen stand der staaf h j, dan hebben de knoppen m en m' volstrekt
geene gemeenschap meer met den draad hj.
Stellen wij ons nu,voor, dat die beide verbindingsschroeven in en m' ook
onderling verbonden zijn, door een' geleiddraad o o, dat de staaf It j in eene
horizontale rigting is gekomen, en door hare verkregene magneetkracht iu den
geleider oo een' stroom heeft opgewekt» welks rigting door de pijltjes is aan-
gewezen; dan zal, zoodra de staaf vertikaal staat, haar magnetismus verdwijnen,
en zoodra zij weder horizontaal ligt, maar nu met het uiteinde, dat eerst bij de
noordpool ƒ lag, bij de zuidpool g, haar magnetismus in/c^enof^c/v/es/cWe n^fm^
terugkeeren. En wat zal hiervan het gevolg zijn? dat er in dien tweeden stand,
bij de verwijdering van de einden der staaf h j van de polen des magneets, weder
een stroom in den draad zal worden opgewekt, die om die staaf ligt, maar in
tegenovergestelde rigting; doch in den draad o o moet die rigting dezeljde blijven,
want ook de commutator bij k is mede een' halven slag omgewenteld, en daardoor
is de gemeenschap met de beide veêren v en i;' ook verwisseld; de veêr u, die eerst
met h 111 verband stond, is nu in verband met j, en de veér v met h. Alzoo
verkrijgen wij gedurig afwisselende stroomen, door het magnetisch worden der
staaf Uj en het verdwijnen dier magneetkracht.
Buiten aan den voorwand der kast bij A slaat een toestelletje, dat alleen
bestemd is, om gebruikt te worden bij geneeskundige aanwendingen vau hel
werktuig. Het bestaat uit een glazen buisje, van onder en boven door een
koperen bekleedsel gesloten. Door den koperen bodem en het deksel gaan de
met verbindingsknopjes voorziene geleiders x en x. De bovenste geleider kan
op en neder worden geschoven. Indien meu nu dit glazen buisje mei een slecht
geleidend vocht vult, en de gemeenschap zoo inrigl, dat de electrische stroom,
die door het werktuig opgewekt wordt, alvorens hij door het ligchaam of lig-
chaamsdeel vaneenigen lijder gaat, door dil vocht moet heenstroomeu, dan zal die
stroom daardoor zwakker worden, en te meer, naarmate men hel knopje x' hoo-
ger stelt en dus deu weg van den electrischen stroom, door de vloeistof heen, ver-
groot. Dit is een natuurlijk gevolg van en een sterk bewijs voor de wet van Ohm.