Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.783
Het is volgens het uiteengezette merkwaardige beginsel, dat de heer Loge-
man het seingevend werktuig van ziju' telegraaf (zie den toestel links in fig.
465) eene zeer gewigtige vereenvoudiging heeft doen ondergaan, waarbij zelfs
het geheele voltasche element X (zie dezelfde fig.) kan gemist worden, en
tot welke uitvinding zich insgelijks het verkregen octrooi van den uitvinder
uitstrekt.
Wij hebbeu gezien, dat het geheele seinen bij genoemden telegraaf enkel
en alleen bestaat in een gedurig omkeeren van den electrischen stroom; den
stroom en zijne omkeering heeft de uitvinder o[> de navolgende zeer zinrijke wijze
verkregen. Aan de bekende let terplaat H zijn nu geene spaken verbonden,
maar zij bevat op den rand tanden, die door een rondsel, dat men door
mitldel eener gewoi\e kruk omdraait, worden gegrepen, zoodat het bord li
daardoor wordt in de rondte gevoerd. Op het vlak van die plaat R zijn
verder aan de achterzijde, waarop geene letters staan, 12 ronde pennen lood-
regt bevestigd, die zich dus allen in eene horizontale rigting geplaatst vinden,
indien de schijf vertikaal ligt ; tegen die pennen rust het boveneinde van
eenen eenigzins S-vormig gebogenen, omtrent vertikaal staandeii hefboom,
die in het midden om eene horizontale as beweegbaar is, cn aan wiens on-
dereinde het week-ij/.eren pool- of sluitstuk is bevestigd van eenen blij venden
hoefvormigen staalmagneet, die iu eene horizontale rigting onbewegelijk naast
de wijzerplaat ligt.
Om de polen vau dien magneet zijn vele ellen roodkoperdraad gewonden,
dat met zijde omsponnen is; de einden vau dien draad staan in verband met
de einden van dien, welke op grooten afstand om de beide hoeven A en
B ligt.
Wordt nu het letterbord R met zijne 12 pennen in de rondte gevoerd, dan
bevindt zich het boveneinde vau den S-vormigen hefboom beurtelings op
en beurtelings tus.schen die pennen. Geraakt het er op, dan wordt het on-
dereind terug getrokken en het poolstuk, dat er aau vast zit, van den boef-
magneet verwijderd, waardoor er ecu stroom in den draad ontstaat, die de
hoeven AcnB magnetisch maakt. Valt het boveneinde des hefbooms tusschen
de pennen, dan wordt het ondereinde tegen den hoefmagneet aangevoerd en
deze door het poolstuk gesloten ; er ontstaat nu weder een stroom in ilen
draad, maar in eene tegenovergestelde rigting.
Zeker verdient deze uitvinding onze volle aandacht en is overwaardig, om
bij de telegraphie in toepassing gebragt te wordeu.
Wij hebben alzoo gezien, dat én door blijvende én door tijdelijke mag-
neten stroomen kunnen voortgebragt worden. Deze stroomen brengen alle
verschijnselen van den hoofdstroom voort. Door krachtige opwekkingsmid-
delen eu vermenigvuldiging der windingen kunnen de nevenstroomen schit-
terende vonken, sterke gloeijings-verschijnselen, scheikundige ontledingen, elec-
tro-maguetische werkingen eu gevoelige schokken voortbrengen. Het best ge-