Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.752
Het anker c c raakt in geen geval de polen onmiddellijk aan, omdat, al houdt
de stroom op rondom de heenen van den hoef te loopen, toch de magneetkracht
in het weeke yzer niet dadelijk verdwijnt; daardoor nu zou cc aan de polen
vastgehecht blijven en de werking niet meer aan het doel beantwoorden. Door
de schroeven h en e kan de afstand van c c tot de polen, bij het al of niet aan-
trekken van het anker zoo groot worden gemaakt, als men verkiest. Aan den
arm e des hefbooms is eene stalen stift verbonden, die bij elke nederwaartsche
beweging van d of c c tegen eene strook papier drukt, dat door een raderwerk
regelmatig wordt voortbewogen. Dit raderwerk bestaat hoofdzakelijk uit het
hoofdrad g g, dat door een daaraan hangend gewigt langzaam wordt rondge-
draaid; even als in eene klok, wordt die beweging op andere raderen over-
\ gebragt, en alzoo ook de cilinder/» rondgevoerd; deze laatste wrijft tegen deu
cilinder ii, die even groot is als h en daardoor draait ook die mede om. Tusschen
beide de cilinders h en i ligt eene strook papier die van eenen boven den
schrijftoestel liggenden cilinder wordt afgerold. Is het raderwerk in beweging,
dan gaat het papier in elke seconde omtrent 2,5 duim vooruit. Met de pen bij
n kan men de beweging van het raderwerk afbreken. Midden op den cilinder
li ziet men eene ondiepe groeve afgebeeld; in deze wordt de stalen stift of pen
bij het aantrekken van cc gedrukt, zoodat er in het papier een spoor vau die
drukking kenbaar wordt. Sluit men derhalve den galvanischen stroom voor eeu
oogenblik, dan drukt de pen eene punt in het papier; maar laat men den
stroom iets langer gesloten, dan zal er op het steeds voortloopende papier eene
streep gemaakt worden. Uit deze punten en strepen stelt Morse nu het alphabet
zamen. Zie hier hoe in ons land de letters, cijfers en zinteekens daarmede
worden uitgedrukt :
f________I________q__V____
as____ g___ m____r----w,__
b____ h.... n_. s... X____
d_____j____oe_____ u..__z____
e. p--------ue..--ch____
1_____3_____5..........7__________9____
2----- 4_____ 6----------ö_____O_____
ï------ :------ ? ------
Voor het openen en sluiten des strooms heeft Morse een werktuig bedacht
dat den naam van draagt; even als men tot het omkeeren des strooms bij
den logemanschen telegraaph den commutator bezat. Deze sleutel is in fig. 467
op de helft der natuurlijke grootte afgebeeld. Op een bord is een stuk geel koper
a bevestigd, dat twee regt opslaande zuiltjes bevat, waarin de stalen assen