Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.730
wanneer het eene regte staaf is, liaar boven en onder van cen stuk week
ijzer te voorzien.
Indien men het staal in den ring brengt, ontdekt men aanstonds de
aantrekking van den stroom, en dit is inderdaad eene verrassende gewaar-
wording. Wij willen hier mededeelen, op welke wijze wij den heer Logeman
een' stalen hoef zagen magnetiseren.
De beide draadeinden van den ring van Elias werden in de kwikbakjes
van een groves batterijtje van 5 paren gedompeld; vervolgens werd de hoef
met een der beenen door den ring gebragt, en toen hij er tot op de helft,
dat is tot op het midden der kromming, was doorgevoerd, werd het anker
aan de beenen gebragt, dat er nu reeds vast aansloot. Thans werd de hoef
verder door den ring geschoven, vervolgens weder terug gevoerd, en dit
heen- en wederschuiven tot 5 a 6 malen herhaald, terwijl de hoef altijd met
zijn anker was gesloten. Toen nu de magneet zich weder op het midden
zijner kromming in den ring bevond, werd de stroom afgebroken door de
draadeinden uit de kwikhakjes te ligten. Terwijl de ring zich nu nog om den
hoef bevond en deze nog door zijn anker was gesloten, bezat de magneet
eene ongelooflijke draagkracht, maar toen er het anker was afgenomen en de
ring verwijderd, was zijne kracht eenigzins verminderd Er is op bladz 551
vermeld, hoever het de heer Elias op deze wijze iu het bekrachtigen van mag-
neten heeft gebragt, en dat de beeren Logeman en van Wetteren te Haarlem
volgens zijne methode magneten vervaardigen, die eene europesche vermaard-
heid hebben verkregen.
Wekt de beschrevene vervaardiging van magneten onze onverdeelde aandacht
op, niet minder stijgt onze belangstelling, wanneer wij zien, hoe aan den
magneet weder al zijne magnetische eigenschappen worden ontnomen, indien
men eerst de beide draadeinden van den ring vau Elias zoodanig in de kwik-
bakjes dompelt, dat de stroom in eene rigting door deu draad loopt, tegen-
overgesteld aan die, welke hij de eerste maal nam, en men vervolgens den
magnetischen hoef op nieuw, even als de eerste maal, door den ring voert.
Dit is een gevolg daarvan, dat de polen des magneets worden omgekeerd en al-
zoo de magnetische krachten weder worden veronzijdigd.
De buitengewoon sterke magneetkracht, waarmede de electrische stroom het
ijzer toerust, heeft het denkbeeld doen ontstaan, om deze magnetische wer-
king als beweegkracht aan te wenden.
De heer van der W^eijden te Zierikzee maakte, in het tijdschrift Natuur-
kunde (jaargang 1845 bladz 161), eenen toestel hekend, die zeer geschikt is
om aan te toonen, hoe men door het electromagnetismus eene bestendige be-
weging kan voortbrengen; dit werktuigje kan voor het grootste gedeelte ge-
makkelijk door ieder worden vervaardigd. Fig. 4^6 geeft er eene afbeelding
\an, en het zal zoo aanstonds blijken, dat het eene wijziging is van dat van Rit-
chie. De volgende beschrijving is van deheer vau der Weijden zelven ontleend.