Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.721
4'. De lichtboog wordt door een' magneet, die in zijne nabijheid wordt ge-
bragt, merkelijk van rigting veranderd.
5". Wanneer men den stroom door het plotseling afbreken van den geslotenen
geleiddraad opent, ontstaat er, zooals bekend is, eene vonk. Bij aanwending van
30 kleine grovesche cellen is deze reeds zoo groot als eene erwt; hij is dan ver-
gezeld van een goed hoorbaar sissend geluid. Geschiedt echter dit afbreken
tusschen de beide polen van den op bladz. 573 afgebeelden, grooten hoefmagneet,
terwijl deze sterk magnetisch is, zoo wordt het sissend geluid helder klappend,
ja gelijk aan het klappen van een* grooten stalzweep. Dit verschijnsel is het
eerst door Page ontdekt, en wordt naar hem ook de vonk van Page genoemd.
W'ij mogen verder niet onvermeld laten het nut, dat de gloeijing vaneen'
slechten geleider, door middel van den galvanischen stroom, in verscheidene
opzigten reeds heeft te weeg gebragt. De nuttigheid, welke wij op het oog
hebben, bestaat in het ontsteken van buskruid onder de oppervlakte van den
vasten aardbodem , of onder water. Hiertoe maakt men eenen cilinder van dun
metaal of van glas, maakt dien aangiet eene einde luchtdigt, vult hem met
buskruid, plaatst er vervolgens twee stukkeu koperdraad in, welker eene paar,
eenige strepen van elkander verwijderde einden, door een dun ijzerdraad ver-
bonden zijn, dat alzoo te midden van het buskruid ligt, en wier andere einden
buiten den cilinder reiken, eu sluit daarna ook luchtdigt het nog ongeslotene
einde van den gevulden cilinder. Verbindt men nu aan debuiteu den cilinder
reikende draden de pooldraden eener galvanische batterij, zoo zal het ijzerdraad
in den cilinder, bij sluiting des strooms, gloeijend worden, en het kruid doen
ontploffen. Men kan natuurlijk den op de beschrevene wijze toegerusten cilinder
plaatsen, waar men verkiest, en hem van eene grootere massa buskruid omrin-
gen , dat bij de gloeijing des draads insgelijks ontploffen zal. Afgezien van de
voordeelen, die de krijgskundige hierin meent te vinden tot het ontsteken van
kruidmijnen ten verderve des vijands, en van het gewin in lijd, dat men ver-
krijgt, indien men de steenmassaas in den schoot der bergen van haren grooteren
stam kan doen losscheuren, bepaal ik uwe aandacht slechts bij datgene, waarop
de heer van Genus te Haarlem het ontsteken van buskruid op groote afstanden
onder water heeft toegepast, n.1. op het doen springen van zwaar geladene sche-
pen, die in de nabijheid der kusten zijn gezonken, en tot welker lading men met
de duikerklok geenen toegang kan verkrijgen, alvorens men het dek vau het
schip en de massaas zand, die het wrak bedekken, door het springen van kruid
heeft weten te verwijderen.
Genoemde heer heeft gedurende eenige jaren, met het schoonste gevolg
van de ontsteking van vaatjes buskruid onder water gebruik gemaakt, tot
het uit elkander slaan van wrakken, om zoodoende, door middel van zijnen
duikertoestel en duikers, de lading der schepen gedeeltelijk te redden.
Door aanwending van de bekende 5 grovesche elementen kan men op honderd
el afstands, eu dus met een' gesloten draadkring van twee honderd el, nog een