Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.668
Ingeval mende beide geleiddraden in onmiddellijke aanraking brengt, noemt
men de kolom oi de galvanische keten gesloten; neemt men de draden van elk-
ander, dan is zij geopend. Bij de gesloten kolom ziet men geene vonken meer
overspringen en uitwendig schijnt alles in rust te zijn. Inwendig evenwel is be-
weging; in de kolom bestaat eene voortdurende werkzaamheid, en in alle punten
van de sluitdraden heeft eene onafgebrokene wedervereeniging der gescheidene
electrische vloeistoffen plaats.
Ziedaar de beschrijving van eene der merkwaardigste uitvindingen, die
men aan de kennis der natuur te danken heeft. Iu het vervolg zullen wij de
uitwerkingen vau den galvanischen of electrischen stroom in verschillende
opzigten leeren kennen.
Meu heeft later ook het vocht als tusschenliggend ligchaam weten te verwij-
deren, eu dus drooge kolommen zamengesteld, waarbij, iu plaats van een'
vochtigen geleider, een droog, vast ligchaam tusschen de metalen is gelegd. Ou-
der de verschillende inrigtingen van dezen aard is die, welke Zamfcom heeft be-
kend gemaakt, eene van de werkzaamste. Zie hier de inrigting. Men|kleeft met
stijfsel een vel goudpapier op eeu vel zilverpapier vast, en wel met de papier-
zijde op elkander, zoodat men een blad papier heeft, dat aan den eenen kant
met goud (eigentlijk koper) en aan den andereu met zilver (tin) is bedekt; een
aantal van zulke toebereide bladen papier worden nu op elkander gelegd, en
daaruit, door middel van een rond slagijzer (doorslag), ronde schijfjes geslagen
van omtrent 3 a 4 duim middellijn. Deze schijfjes worden|tot eeue kolom van 1000
tot 2000 paren vereenigd, zoodanig, dat de tinzijde altijd naar onder of altijd
naar boven gekeerd is; en om nu de volledige aanraking derschij^es te verkrij-
gen, wordt de kolom sterk zamengedrukt, en wel door aau beide einden ge-
plaatste metalen platen, die van 3 tot 4 vooruitspringende deeltjes zijn voorzien,
om daaraan zijden koorden te kunnen verbinden, en alzoo de beide platen zeer
sterk naar elkander toe te kunnen trekken.
Van zulk eene Zambonische kolom maakte Pohnenberger eenen voortreffehjken
electroscoop, eu wij hadden als zoodanig reeds op bladz. 598 ervan melding
xnoeten maken, indien wij hadden mogen aannemen, dat de electrische wer-
king door contact of aanraking aan deu lezer ware bekend geweest, want het
is in dat opzigt eene der voortreffelijkste en gevoeligste electroscopen. Om de
zambonische kolom als electroscoop in te rigten, wordt zij iu eene luchtdigte
glazen buis gesloten, die aan hare einden van metalen deksels is voorzien (zie
fig. 405). Deze deksels staan met de polen der kolom in geleidende verbinding,
en van hen gaan twee metalen draden e en ƒ uit, welke in twee ])laten (poolpla-
ten) X eny eindigen. Ook hier is weder de plaat y, die aan het zinkeinde is be-
vestigd, positief, en de plaat of knop x, die het kopereinde sluit, negatief elec-
trisch. Elen en ander wordt in eene houten kast gesloten (zie fig. 404)> wel-
ker deksel eene opening is, waardoor de poolplaten x enj heenreiken. Aan
welke dier platen de -f-E of —E aanwezig is, wordt door de teekens 4- eu —