Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.663
Dit voorbeeld kan ook dieaen, om aan te toonen, dat, daar de vochten niet
de wetten der spanningsreeks volgen, het alzoo mogelijk wordt, om eene af-
wijking ten aanzien van de bovengenoemde wet tot stand te brengen. Indien
wij namelijk vochten tusschen de metalen plaatsen, is het electrisch verschil
vande eindleden niet meer gehjk aan dat, hetwelk zij bij onmiddellijke aanraking
kenbaar maken Indien men toch koper, zink en nog eens koper met elkander in
aanraking brengt, zoodat het zink tusschen beide ligt, is er geene ontwikke-
ling van E aan den electrometer merkbaar, want het is volgens de gegevene
wet hetzelfde of er koper op koper lage. Maar laten wij er nu eens een ver-
dund zuur tusschen voegen en de alsdan opgewekte verschijnselen nagaan.
Zij iu^ig. 401 K het koper, Z het daaraan gesoldeerde zink, Z u verdund zwavel-
Fig 401 zuur, en op nieuw koper. Brengt men nu ff met de
^ eene, en K' met de anderen koperen plaat van eenen con-
Z Zu K densator door geleiders in aanraking, zoo toont deze,
ofschoon de reeks met dezelfde stofsluit, waarmede zij
aanvangt, eene sterkere electrische spanning dan koj)er
en zink voor zich afzonderlijk kunnen doen zien. Hoe
komt dat?— Stel dat ff en X'geïsoleerd zijn. Tusschen
ff enZ ontstaatdoor aanraking eene hoeveelheid vrije
: „ e' \'Ve'^^ ^Jig ^jj j^igp bij het eerste — ebij het laatste
+ zullen noemen; deze hoeveelheid -f- e stroomt, even
' ' ' ' als of er geene verdere werking aawezig ware, door
het zuur naar ff'. Maar ook tusschen Z en Zu ontwikkelt zich E; wij zul-
len deze bij het eerste — e bij het laatste -|- e noemen; de hoeveelheid — e
stroomt naar ff, zoodat er daar eene hoeveelheid — c en —e* aanwezig is; op de
plaat ff' bevindt zich, door de e van Zu ontvangen, thans e en e'
Stel nu verder, dat de electromotorische kracht tusschen Zm en ff' de hoeveel-
heden •+■ e" en — c" vrijmaakt. De eerste stroomt over Z naar A", zoodat hier
_e, — c' en+c" aanwezig is; het deel — e" bevindt zich nu met de deelen
-f-e en -f- c op het koper ff', maar daar de rij J, of de opgewekte E tusschen
zink en zuur grooter is dan die tusschen zuur en koper, zoo zal er van —e' eu
-{- e" op het koper ff nog eene rest — E overblijven, en even zoo bij ff' eene rest
-f- Ei die beide vermeerderd worden, met de reeds aanwezige — e en afkom-
stig vande aanraking van zink en koper; waardoor alzoo de stelling bewezen is.
Voegt men nu bij de in fig. 401 afgebeelde lagen eene tweede dergelijke reeks,
en legt men alzoo tegen K' weder zink, vervolgens zuur en daarna koper, dan zal
daardoor de op ff aanwezige vrije — E natuurlijk duhbeld zoo groot worden, en
eveneens op de laatste of vierde koper plaat de aanwezige -f- E door die van ff
worden verdubbeld.
Men heeft hoofdzakelijk twee wegen ingeslagen, om het ontstaan der galva-
nische E te verklaren; de leer, die alleen door bloote aanraking de £ wil op-
gewekt zien, heeft den naam van conlnct-theone ontvangen; die, welke slechts