Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.642
Fig, 39:
der machine het achterste gedeelte van een' kikvorsch.
Men wete, dat deze soort van dieren bijzonder geschikt
zijn, om den invloed der electriciteit op het dierlijk
leven aan te toonen, dewijl zij de prikkelbaarste of ge-
voeligste zenuwen hebben. De draad s, waaraan het
A +genoemde deel hangt, is een geleider, en staat met den
Jnt~' ^^^^^ grond in gemeenschap. Het spreekt van zelve, dat de
pooten nu door verdeeling electrisch worden: dat de
aangetrokkene —E zich bij r ophoopt en de afgestooten
-j-E door den draad s in den grond verdwijnt. Wij naderen nu den conductor
c met een' geleider a, trekken er daardoor eene vonk uit, en op hetzelfde oogen-
blik ondergaan de kikvorschpooten hevige zenuwtrekkingen. Hoe komt dit?
/oodra de vonk van den conductor overspringt, werkt deze laatste niet meer zoo
sterk verdeelend op het genoemde voorwerp; de -j-E keert voor een gedeelte
naar r terug en die werking moet de trekkingen veroorzaken. Hierdoor wordt,
meent men, bewezen, dat bij den terugkeer der electriciteit tot herstelling van
den natuurlijken toestand, de deelen der ligchamen door de drukking der electri-
citeiten, die zich trachten te vereenigen, worden aangedaan. Deze electrische
werking is bekend onder den naam van keer- of terugslag. Zal de proef wel ge-
lukken, dau stelle men ze in het werk met een'pas gedoodeu of nog levenden
kikvorsch.
In de nabijheid van krachtige electriseermachines ondervindt ook de mensch,
die met den grond in geleidende verbinding staat, dergelijke slagen. Waanneer
wij in de volgende les over de werking van den bliksem handelen, zullen wij zien,
dat ook eene onweerswolk door den onmiddellijken slag en door den terugslag
kan werken.
Wij oordeelen het niet ongepast, om met betrekking tot dit laatste punt hier
nog bij te voegen, dat de werking der electriciteit, die hoofdkracht der natuur,
op het dierlijk zamenstel niet meer in twijfel kan worden getrokken. Menig ge-
neeskundige, die tevens natuurkundige is, meent, dat vele krankheden ontstaan
uit eene storing van de werking der zenuwen, en heeft derhalve de electriciteit
als geneesmiddel bij vele ziekten gebezigd en werkelijk dikwijls voordeel daarbij
gevonden. Op rheumatismus, verlamming en dergelijke schijnt de electrische
kracht zeer gunstig te werken.
29'. Aan het slot dezer electrische proeven willen wij nog den uitslag der
pogingen doen kennen, welke Wheatstone heeft in het werk gesteld, om den
tijd te bepalen, gedurende welke de electrische vonk aanhoudt, en de snelheid,
waarmede de electriciteit eenen geleider doorloopt. Men zal daarin eene groote
vindingrijkheid bewonderen, en een zeer moeijelijk vraagstuk zien opgelost door
middelen, die oogenschijnlijk in aard niets met het vraagstuk zelf gemeen
hebben.
Zij a (zie fig 396) een lichtend punt, de vlam eener kaars bij voorbeeld, O