Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.39
(zie fig. 392). Tot op de lioogte m n reikt eene gekleurde
vloeistof; de ruimte p m is luchtdigt gesloten en met damp-
kringslucht of eene andere luchtsoort gevuld; a en 6 worden
met het huiten- en hinnenhekleedsel der geladene flesch ver-
bonden; tusschen c slaat de vonk over, de lucht zet zich daar-
door iu de ruimte p m uit en drijft de vloeistof in het been n 7
naar boven.
22'. Ten einde slechte geleiders te doorboren, brengt men
ook deze tusschen de knoppen b en e der Henleysche ontlaad-
tang. Wil men dit b. v. glas doen, dan zet men in het midden
van een glazen plaatje aan elke zijde eene naald of speld over-
eind door middel van een weinig was, zoodanig, dat de punten
der spelden naar elkander toegekeerd zijn; vervolgens brengt
men de beide speldeknoppen met de bollen b en e (zie fig. 390)
in aanraking, en bij de ontlading slaat de electrische vonk door
het glas heen, en maakt er een gat in.
Het gelukte Deiman en Troostwijk om met eene gewone
electriseermachine eeu geheel spel kaarten door den ontladingsslag te door-
boren. Eene enkele kaart door te slaan is gemakkelijk. Men legt ze daartoe
tegen het buitenbekleedsel eener geladene flesch; plaatst den eenen bol van de
ontlaadtang op de kaart en de andere op den knop der flesch Gewoonlijk heb-
ben de gaten aan beide zijden een' opstaanden rand; dit toont aan dat de beide
soorten van electriciteit er wederkeerig zijn doorgedrongen, en het strekt ook
tot een bewijs, dat de door de wrijvings-electriciteit opgewekte vonken stof
medevoeren, zoowel in de eene als in de andere rigting.
23'. Om stalen naalden door den ontladingsslag magnetismus toe te voegen,
neemt men een glazen huisje, dat aan beide einden open is, en windt er, altijd
denzelfden weg omgaande, een koperdraad overheen, dat met zijde is om-
woeld. zoodat dus de omwindingen door de zijden stof van elkander geschei-
den zijn.
Indien men nu in het glazen buisje eene stalen naald legt en vervolgens het
eene einde van den spiraalvorm!gen metaaldraad met het buiten- en het andere
einde met het binnenbekleedsel der geladene flesch in gemeenschap brengt, en de
ontlading door den draad laat gaan, bevindt men dat de naald magnetisch is
geworden. Zoo men het verschijnsel zeer sterk wil doen voortreden, men late
dau 4 a 5 ontladingen door den spiraal gaan.
Om op eene andere wijze den magnetischen invloed van eenen geleiddraad,
waardoor zich de E ontlaadt, aan te toonen, windt men dien, zoo als boven is
gezegd, spiraalvormig met evenwijdige windingen op, en binnen in den spiraal
brengt men eene op eene stift beweegbare magneetnaald. Weet men nu de ont
lading langzaam te doen plaats hebben, door den geleiddraad zeer dun te maken
of een' vochtigen katoendraad te nemen, dan ziet men bij de ontlading de naald