Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.634
op de tafel reikte, daarna werd de knop s uit den conductor genomen, en een
dik, regthoekig gebogen eind koperdraad, dat in eene scherpe punt eindigde,
in zijne plaats gebragt; eindelijk werd het op een theeschoteltje geplaatste glas
met olie zoodanig onder dien draad geschoven, dal de naar beneden wijzende
punt tot op twee a drie strepen afstands boven het middelpunt der olie-opper-
vlakte reikte. Toen nu de machine in werking werd gebragt, ontstond er eene
kegelvormige verdieping in de olie, en weldra werd die zoo groot, dat de olie
aan alle zijden over den rand van het glas stroomde.
In een naauw verband hiermede staat het volgende verschijnsel. Men laadt
eene kleine leidsche flesch met H-E, vatbaar bij het buitenbekleedsel in de hand,
nadert langzamerhand met den knop der flesch eenige stukjes goudblad van 12
tot 25 strepen lengte en 2 tot 3 strepen breedte, die men op zuiver papier heefl
gelegd, en nu bewegen zich de goudblaadjes naar den knop der flesch; enkele
echter raken dien niet aan, doch blijven op een' zekeren, soms 5 duim bedragen-
den afstand plotseling staan en vrij iu de lucht zweven; terwijl niet zelden het
blaadje zich om den knop der flesch beweegt en om zich zclven draait. Bij on-
derzoek blijkt, dat uit het van den knop afgewende gedeelte van het goudblad
voortdurend -t-E vloeit.
14'. Een het noorderlicht eenigzins gelijkvormige lichtglans verspreidt zich
in eene buis van omtrent 4 tot 5 palm lengte, waariu men de lucht verdund
lieeft en die aan beide einden met eene metalen stop is gesloten, wanneer men
eene der metalen einden aan den geladeneu conductor der electriseer-machine
houdt, en het andere met den grond in verbinding brengt.
Deze proef wordt soms eenigzins gewijzigd. Men neemt daartoe een eivormig
glas a c (zie fig. 387), aan welks beide einden metalen bussen zijn bevestigd; het
einde d is van eene kraan voor-
zien en kan op de luchtpomp
worden geschroefd, om luchtledig
gemaakt te worden. Het andere
einde bevat een lederen binnen-
bekleedsel, door hetwelk, naauw
sluitende, de geelkoperen draad
h' g, die in twee knoppen eindigt,
kan bewogen worden, zoodat de knop b' verder van of nader bij den anderen knop
b kan gevoerd worden. Is nu het glas a c bijna luchtledig gemaakt, zoo stroomt
de electriciteit gemakkelijk van den eenen knop op den anderen over en vult
in dat geval de geheele ruimte a c met licht. Laat men lucht in het glas stroomen,
zoo spreidt zich het licht minder uit en vertoont purpervormige lichtbogen tus-
schen b eu 6'. Hoe meer lucht men inlaat, des te meer neemt de uitgebreidheid
van het lichtverschijnsel af, en gaat eindelijk in gewone electrische vonken over.
Men kan de klok der luchtpomp tot deze proeven uitmuntend goed iurigte»,
indien zij van boven open is, en door een koperen dekstuk wordt gesloten.