Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.627
De electrophoor heeft ook nog iets boven de electriseermachine vooruit; hij
kan namelijk door zich-zelven versterkt worden, waardoor hij de kracht der
laatstgenoemde, indien beide werktuigen gelijke middellijnen hebben, overtreft.
Ten einde deze versterking tot stand te brengen, laadt men op de beschrevene
wijze door den electrophoor eene fleuch met-f-E, zet deze midden op den hars-
koek, vat haar bij den knop aan, en schuift haar in steeds grootere kringen
over de harsoppervlakte heen, opdat zij deze overal aanrake, zonder echter den
rand van den schotel te na te komen. Bij dit schuiven der flesch hoort men een
eigenaardig blazen en knappen, en in het donker ontdekt men rondom de flesch
vuurstralen. Dit ontstaat daaruit, dat de inwendige lading der flesch sterk
bindend werkt op de —E der buiten oppervlakte. Deze gebondene —E der bui-
tenvlakte geraakte, toen de flesch op den harskoek stond, door het aanraken van
den knop vrij, en sprong op den niet zoo sterk als zij negatief geladenen hars
koek over. Men neemt vervolgens na de kringswijze wrijving de flesch weg, die
nu nog niet geheel ontladen is, en laadt haar op nieuw.
De electrophoor geeft nu vonken, die veel heviger en grooter zijn dau vroe-
ger, en die zelfs in het donker uit den rand van het weggenomene deksel
springen en prachtige stralen vormen. Wordt nu, met dit alzoo geladene dek-
sel, de flesch op nieuw geladen, zoo geschiedt dit in een' veel hoogeren graad,
en de flesch kan nu den harskoek weder versterken.
Nog eene proeve willen wij met den electrophoor verrigten; zij zal zoowel
het nut vau dezen op nieuw bevestigen, als zij tot een overtuigend bewijs
kan strekken van het bestaan van twee versehillen electrische vloeistoffen.
Twee leidsche flesschen worden ter wederzijde van den electrophoor geplaatst,
en het buitenste metaalblad van de eerste, door middel van een' koperdraad of
een reepje bladtin, met den schotel in verbinding gebragt. Nadat de harskoek
geladen en het deksel er op geplaatst is, wordt met den knop van de eene
flesch de —E vau het deksel afgeleid, en vervolgens het deksel, nadat het is op-
genomen, met den knop van de andere flesch in aanraking gesteld. Op deze
wijze voortgaande, laadt men de eerste flesch met — E, de tweede met -|-E. Dit
is op zich zelve reeds eene merkwaardige verrigting.
De harskoek is een uitmuntend geschikt middel, om door de zoogenaamde
Liclilenbergsche figuren het verschil tusschen positieve en negatieve electrici-
teit zigtbaar te maken; maar ook behalve deze onderscheiding, waartoe wij
door de genoemde figuren geraken, zijn zij op zich zelven hoogst merkwaar-
dige verschijnselen. Mengt om ze op het fraaist zigtbaar te maken, zeer drooge
menie en zwavelbloemen in een fleschje, van een' wijden mond voorzien, on-
der elkander; bindt over de opening een lapje dun of zeer ijl neteldoek; ont-
bloot den harskoek van alle electriciteit door er met de drooge hand of een
linnen doek zachtjes over te wrijven; zet vervolgens op den harskoek eeu'
koperen ring, van 2 a 3 duimen hoogte, en daar binnen een' veel kleineren
ring of eeu klein koper kapje; laadt dan eene leidsche flesch, vat haar by het