Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.626
den harskoek \ervangt nu de plaats vande onderste metalen plaat c (zig fig. 359)
met het daarop gelegde harsschijQe,en het deksel vervangt de bovenste meta-
len plaat, die wij op het harskoekje hadden gezet. De schotel verbeeldt in onze
teekening op eenen geleider te staan; men behoeft hem dus, teu einde de afge-
stooten —E af te leiden, niet aan te raken, zopals wij bij den electrometer
hebben gedaan Raakt men nu het deksel van boven aan, dan wordt de —E
daarvan afgeleid, en ligt men het aan het isolerende handvat of de koorden
op, dan wordt er de eerst gebondene —f-E op vrij. Nadert meu vervolgens
het geladene deksel met eeu' geleider, dan springen op deze vrij lange vouken
-j-E over Wordt het alsdan outladen deksel op nieuw op deu harskoek gezet,
aangeraakt eu opgeligt, even als de eerste maal, dan geeft het weder sterke von-
ken van zich. Men kan op die wijze door middel van het deksel eenen geleider,
en al wat er mede iu verbinding is, met-f-E laden. Gij ziet, dat de harskoek
aan het deksel verrigt, wat de kussens aan de schijf der electriseer-machine
uitwerken.
Raakt men, terwijl het deksel op den geladen koek ligt, deksel en schotel te
gelijk aan, zoo gevoelt meu den bekenden electrischen schok; want wij hebben
bij den electrometer gezien, dat in dat geval de -j-E van den schotel vrij wordt,
waardoor deze zich met de —E van het deksel vereenigt, iets, dat wij als nood-
zakelijk tot het voortbrengen van eenen schok leerden kennen. Ligt men na
deze gelijktijdige aanraking het deksel op, dan is het nog sterker geladen met
-f-E, dan wanneer wij het alleen hadden aanraakt; het geeft in dit geval nog
heviger vonken aan eenen geleider af.
Dewijl bij het opligten eu nederzetten vau het deksel de harskoek noch elec-
triciteit geeft, noch ontvangt, maar slechts verdeelend werkt, zoo kan deze, bij
drooge lucht, weken, ja maanden lang electrisch blijven, vooral, indien men het
werktuig buiten togt en vocht stelt, en er een droog papier overheen legt. Men
ziet dus dat deze inrigting een' gepasten iiaam draagt. Wil men den electro-
phoor zijne electriciteit doen verliezen, dau moet meu den harskoek met de
hand of met een' linnen lap wrijven Het is na het voorafgaande bijna onnoodig
te vermelden, dat men in plaats van hars ook eene plaat gutta-percha kan ge-
bruiken; deze is iutusschen minder krachtig werkzaam.
Wil men nu met dit werktuig eene leidsche flesch met -f-E laden, dan kan
men, na het deksel te hebben aangeraakt, telkenreize uit het opgeligte deksel den
vonk op den knop der flesch doen overspringen. Indieu men soms het deksel niet
telkens aanraken wilde, ten einde de —E er van af te leiden, maar liever de an-
dere hand tot het vasthouden van enkele gereedschappen wilde vrij houden, zoo
kleve men slechts een smal strookje bladtin aan den rand van den vorm, en
legge het verder op den harskoek, zoodat het even onder het daarop geplaatste
deksel reikt en door dit laatstgenoemde wordt aangeraakt. Men ziet, dat alsdan
de afgestootene —E van het deksel zich met de vrije -f-E des schotels ver-
eenigt.