Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.609
de blaadjes vallen zamen en de -J-E blijft op de plaat gebonden; neemt men nu
eerst den vinger, daarna de harsstang weg, zoo wijken de goudblaadjes op nieuw
sterk uiteen, en de electrometer is nu geladen met -|-E en dus met eene electri-
sche vloeistof, van eene soort, die tegenovergesteld is aan die van het in de nabijheid
gehoudene electrische ligchaam. Brengt men nu bij het werktuigje een negatief-
electrisch ligchaam, zoo naderen de goudblaadjes elkander, omdat de—Evan
het bijgevoerde ligchaam de -|-E uit de blaadjes naar het boveneinde c heentrekt.
Nadert men den positief geladenen electroscoop met een positief electrisch lig-
chaam, zoo neemt de afwijking der slingers toe, want door die nadering worden
de electriciteiten des electroscoops nog volkomener gescheiden, dan vroeger het
geval was, en de -|-E wordt nog meer naar de einden e en e gedreven, zoodat de
afwijking grooter moet worden. Men ziet uit deze proeven, hoe regt geschikt
dit eenvoudige werktuigje is, om de soort van E der ligchamen te leeren kennen.
De boven beschrevene wijze van lading des electroscoops, door aanraking
namelijk met de hand of den vinger, is de alleen gebruikelijke; want brengt men
het electrisch ligchaam tegen de plaat c, zoo wijken de blaadjes doorgaans met
zulk eene kracht af, dat zij dubbeld vouwen of omslaan, of wel van elkander
worden gescheurd. In elk geval moet men den electroscoop zeer voorzigtig met
het electrische ligchaam naderen, want al bestond het gevaar van 't breken der
blaadjes in zulk eene omstandigheid niet, zoo kan er een ander nadeel uit voort-
vloeijen. Bij eenen bepaalden afstand namelijk van een ligchaam, dat tegen-
overgesteld electrisch is met den geladenen electroscoop, neemt de afwijking der
goudblaadjes zoo sterk af, dat zij geheel zamenvallen; nadert men nu nog meer,
dan wijken deze laatste wel weder op nieuw af, maar met E, die tegenovergesteld
is aan die, welke hen vroeger deed afwijken. Men zou zich op zulk eene wijze
in de soort van E kunnen vergissen. Ook moet men alle geleiders uit de nabij-
heid des electroscoops verwijderen; want een niet electrische geleider doet bij
nadering de bladen zamenvallen, dewijl de electroscoop verdeelend op den ge-
leider werkt, en deze laatste daardoor weder aantrekkend op de E der blaadjes.
Wij willen, behalve de genoemde, nog eenige der voornaamste waarheden
leeren kennen, die door dit nuttige werktuig proefondervindelijk kunnen worden
bevestigd.
1*. Laten a en a (zie fig. 365®) twee electrometers zijn, die in verbinding
wordeu gebragt door eenen met eene glazen staaf d voorzienen geleider c c'.
Naderen wij nu den eenen electrometer a met een electrisch ligchaam r, bij voor-
beeld eene gewrevene glazen stang, zoo stooten de goudblaadjes in beide de
electrometers a en a elkander af. Neemt men nu, door middel van het glazen
handvat d, den geleider c c weg, zoo zullen de goudblaadjes niet meer zamen-
vallen, al verwijdert men ook de stang r, die de verdeeling bewerkte; want de
van elkander verwijderde electriciteiten kunnen niet meer naar elkander toe-
stroomen: de weg, waar langs dit moest geschieden, is afgesneden. Men bevindt
bij onderzoek, dat de electrometer a\ die het digtst nabij de glasstaaf stond,
27