Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.600
Fig. 360.
1)000 wordt aangebragt. Neemt de genoemde hoek in grootte toe, met andere
woorden, vermeerdert de afstooting der blaadjes, dan zal natuurlijk ook de
electrische lading van het onderzochte ligchaam sterker zijn. Is de electrische
spanning van eenjigchaam zeer groot, dat is
wil men groote hoeveelheden electriciteit meten,
dan hecht men, in plaats van de ligte goudblaad-
jes, zwaardere ligchamen, bij voorbeeld twee stroo-
halmpjes volgens de opgave vau Volta, of vlierpit-
kogeltjes onder aan de staaf 6.
Meer naaauwkeurig en e\ en gevoelig is de elcc-
trischc wringbalans va7i Coulomb (zie fig. 360),
maar haar gebruik vordert eene groote handig-
heid en onbegrijpelijk veel oefening, om daarmede
gemeenzaam te worden. Korten tijd geleden hel>-
ben Dellman en Kohlrausch het werktuig eene
andere inrigting gegeven, en daardoor der we-
tenschap eene belangrijke dienst bewezen. Wij zullen evenwel de wring- of
torsiebalans, zooals Coulomb die gebruikte, verklaren, omdat toch het beginsel,
waarop de later vervaardigde berusten, geheel met deze overeenkomt. Een
hoofdvereischte van dit werktuig is, dat de wanden uit goed isolerende stoffen
zijn vervaardigd. Het rust op een'van droog hout gemaakten en vernisten voet
a; men vindt er ook weder, als in den beschreven electrometer van Bennet,
een' glazen cilinder bb, ten einde allen togt af te weren. Het deksel is ook
vau glas en heeft twee gaten, een in het midden, waarop eene glazen buis c d
staat, en een op zyde, waardoor het geëlectriseerde ligchaam wordt gè\oerd-
De cilinder cd beschermt tegen togt een' dunnen draad van ongedraaide zijde,
zilver of geel koper, die aan het ondereinde eene naald mn van glas, hars of lak
draagt, waaraan weder een vlierpitkogeltje of schijQe van goudblad nis gehecht;
boven aan is de draad verbonden aan een stuk op, dat van eenen wijzer is voor-
zien, eu kan rond gevoerd worden langs een' verdeelden cirkel, op welken
men dus kan aflezen, hoever het boveneind van den draad om zijne as is rond-
gedraaid; wanneer het staaQe mn nergens door wordt tegengehouden, spreekt
het van zelf, dat het de genoemde draaijende beweging vau het boveueinde des
draads volgen zal, en in dat geval doorloopt het goudblaadje n insgelijks een'
verdeelden cirkel tv, die op het glas geplakt of gesneden is. Het electrische
ligchaam, dat bij k door de genoemde zijdelingsche ojicning van het deksel in
deu cilinder bb gebragt wordt, bestaat uit een schijfje i'van metaal, goudpapier
of bladtin,genoemd, verhouden aan een staaQe ki van glas, lak of
hars. En hoedanig meet men nu dc electrisclte afstooting met dit werktuig?
Stelt eens, dat de ophangdraad rs in een' natuurlijken, ongedraaiden of on-
gewrongen toestand in rust hangt, en dat het goudblaadje n zich bijna tegen
het schij^e I bevinde, dan zal, wanneer men het staa^e ki uit deu cilinder