Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.368
geheel \erdwijnen, en de naald zich juist horizontaal plaatsen zou. Wij hadden
dau een punt van den zoogenaamden magnetischen evenaar bereikt. Deden wij
verder onderzoek naar meerdere punten, waar de helling nul is, wij zouden die
allen vinden tusschen de beide keerkringen ; de aaneenschakeling van al de ge-
vondene punten zou dan den geheelen magnetischen acguator uitmaken.
Wanneer wy den magnetischen evenaar in zijnen tegen woord igen loop van
het westen naar het oosten volgen, zoo bevinden wij. dat hij uit den Atlanti-
schen oceaan, op omtrent 15' zuiderbreedte, bij Porto Seguro, aan de oostkust
van Zuid-Amerika, op het vasteland treedt, dal werelddeel, de evennachtslijn
naderende, geheel doorloopt, tusschen Quito en Lima, aan de oostkust gelegen,
voortgaat, de geheele Zuidzee doorsnijdt, en daar altijd in het zuidelijk halfrond
blijft; ten oosten van den Indischen archipel, bij de Gilberts-eilanden, in het
noordelijk halfrond treedt, de zuidspitsen van Voor- en Achtei'-Indië aanraakt,
bijna de straat van Bab-el Mandeb doorsnijdt, aldaar zijn' grootsten afstand ten
noorden van de evennachtslijn bereikt, vervolgens het onbekende binnenland
van Afrika iu eene zuidwestelijke rigting doorkruist, in de golf van Guinea, bij
het eiland St. Thomas, op het zuidelijk halfrond terug komt, om weder, na de
Atlantische zee te zijn overgestoken, in Zuid-Amerika in zichzelven weder te
keeren. Vervolgden wij onze reis zuidelijk op, dan zouden wy, den magnetischen
evenaar gepasseerd zijnde, het zuideiude der naald naar beneden zien duiken,
en deze helling zou toenemen, tot wij eindehjk bijna ten zuiden van van Die-
mensland, op ruim 76' zuiderbreedte en 168' oosterlengte van Greenwich de
nabijheid van eene tweede magnetische pool zouden ontdekken, de zuidpool
namelijk, alwaar de naald zich weder loodregt met het zuideinde naar beneden
rigten zou. Dit een en ander leidt ons tot de overtuiging, dat de aarde zelve een
groote magneet is; ook zij heeft eene uoord- en zuidpool, en midden tusschen deze
in eene middellyn, even als elke magneet.
De punten, waar de magnetische evenaar de evennachtslijn snijdt, verplaatsen
zich langzamerhand. De plaatsen, waar de helling (inclinatie) der naald gelijke
grootte heeft, zijn, even als ten aanzien der isogonen is geschied, door lijnen
vereenigd, die den naam van lijnen van gelijke helling oi isogonische lijnen dra-
den; en om den loop van deze aan te wijzen, zijn ook kaarten aanwezig.
Thans moet er nog van eene derde soort van waarnemingen ten aanzien van
het aardmagnetismus melding worden gemaakt; zij betreffen de sterkte van dc
magnetische kracht der aarde. Deze wordt opgemaakt uit de snelheid of den
duur der schommelingen eener uit haar evenwigt gebragte, vertikale of hori-
zontale magneetnaald, een middel, dat reeds vroeger is vermeld geworden. Het
is met de sterkte der magneetkracht gesteld als met de afwijking en helling; ook
zij is verschillend op verschillende plaatsen, en ondergaat op dezelfde plaats, gedu-
rende een ruim tijdsverloop en ook op eiken dag vrij regelmatige veranderingen.
De sterkte neemt over het algemeen naar de polen toe. De laatste zeereizen
hebben gekcrd, dat de grootste daarop waargenomene sterkte, die men in de