Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.544
magneet door de middelliju verdeeld wordt, twee geheel tegenover elkander
staande krachten liggen; twee krachten, van welke de middellijn het overgangs-
punt vau de eene in de andere uitmaakt, waardoor dan ook op deze lijn geene
kracht zigthaar is. Men stelt zich voor, dat deze krachten zich uiten door twee
zeer fijne, veerkrachtige, onweegbare vloeistoffen, welker deelen bij dezelfde
vloeistof elkander afstooten, maar die der andere aantrekken; men onderscheidt
ze, om aanstonds te vermeldene reden, in noord- en zuidpool-magnelismus. Zoo lang
deze vloeistoffen vereenigd ziju, meent men, dat er zich geene werking vertoont,
dewijl ieder hare kracht tot binding der andere aanwendt. Zijn zij echter verdeeld,
zooals in den magneet, dan zou zich de eene vloeistof aan de eeue en de andere aan
de andere pool des mogueets bevinden, zonder van het eene deeltje des magneets
op het andere te kunnen overgaan. Aau de gelijknamige polen van twee magneten
heeft dus dezelfde vloeistof de overhand, en daarom zoudeu dan ook deze polen
elkander afstooten; het elkander aantrekken der ongelijkiiamige polen wordt
dan door het onderling aantrekken der deeltjes van de verschillende vloeistoffen
verklaard. Dat men deze vloeistoffen, indien zij in het ijzer of staal vereenigd
zijn, door den magneet vau elkander kan scheiden, hetwelk men magnetiseren
noemt, zal straks blijken; maar waarom dit alleen in het ijzer kan geschieden, en
om welke reden alleen iu staal zoodanig, dat die scheiding blijvend is, dit kan dc
medegedeelde wijze van voorstelling van het magnetismus nog niet verklaren.
Meu is gewoon om den weêrstand, dien het ijzer en staal aan de scheiding der
vereenigde magnetische vloeistoffen biedt, coërcitiejkracht te noemen; door dit
woord drukt men tevens de kracht uit, die de wederverceniging der eenmaal
gescheidene magneetstofFen wederstaat.
Ten einde een goed overzigt van den invloed, dien de magneet op ijzer en staal
uitoefent, te verkrijgen, willen wij de genomene proeven met nog eenige anderen
vermeerderen.
Toen wij, bij het doen der eerste proef, den magneet met ijzervijlsel in aan-
raking bragten, bleef dit er niet aanhangen even als zand aan een vochtig voor-
werp, maar er vormden zich geheele draden van ijzerdeeltjes, het eene stukje
ijzer hechtte zich aan het andere, en wij trekken daaruit het gevolg, dat een stuk
ijzer, hetwelk met een magneet in aanraking komt, ook de eigenschappen van dei\
magneet verkrijgt. De magneet werkt verdeelend op de magnetische vloeistoffen
der ijzerdeeltjes, stoot de met zijn pooleinde gelijknamige af cn trekt de ongelijk-
namige aan ; in denzelfden zin werken de ijzerdeeltjes op elkander. Dat de
kromme lijnen, welke het ijzervijlsel vormen, zich in hel midden vau elkander
verwijderen, is een gevolg daarvan, dat de gelijknamige polen der deeltjes allen
naar denzelfden kant gekeerd liggen, en dus de deelen, die op eene zekere kromme
hjn liggen, die, welke op eene andere liggen, moeten afstooten.
Legt men een ijzeren staafje cd (zie fig. 312) tegen de pool a van ecu mag-
neet a b, zoo breidt zich de pool des magneets over dit slaafje verder uit, van
daar dat ook het aangehangen stukje ijzer het ijzervijlsel aantrekt en rondom