Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
.456
belspaath liggen, vallen wel eenigermate schuin, en ondergaan wel is waar eene
dubbele breking, maar in eenen onmerkbaar geringen graad, en verkeeren dus
als het ware in hetzelfde geval als de straal kl, die door deas r o gaat. Stelt o
het punt voor, waar de laatstgenoemde straal uit het kristal u w treedt, zoo moet,
wanneer men door de gekruiste toermalijn-plaatjes ziet, dat punt en de deelen,
welke er het naaste omheen liggen, donker schijnen. Stelt verder p q het polari-
satie-vlak voor vau de lichtstralen, die uit P het kalkspaath hebben bereikt,
derhalve het slingeringsvlak van de toermalijnplaat Q, verder p' 9' eene op
regthoekig staande vlakte of het slingeringsvlak der plaat P, en eindelijk de in
deu getittelden cirkel beslotene ruimte het oppervlak, waar de genoemde stra-
lenkegel het kalkspaath treft; zoo worden, ingevolge het op bladz. 44? behandelde:
1' de stralen, welke, zooals bij voorbeeldt, in de met p 9 zamen vallende hoofd-
snede des kalkspaaths liggen, daarin niet dubbel maar alleen gewoon gebroken,
de trillingen geschieden evenwijdig aan de as ro, die stralen houden niet op in
het vlak pq gepolariseerd te zijn, en worden derhalve door het tweede kristal
niet heen gelaten; 2' de stralen, die zich, zoo als bij voorbeeld c, in het op p 9
loodregt staande vlak p q bevinden, ondergaan slechts de gewone breking, de
trillingsrigting is hier loodregt op de as ro, deze stralen zijn derhalve in een vlak,
dat loodregt op p' q staat, dus weder in het vlak p q gepolariseerd, en kunnen
evenmin als de eerstgenoemde door het plaatje Q treden. In elk punt, gelegen
in de rigtingen pq qq. p q' zal het dus donker moeten zijn, en het ontstaan van
het zwarte kruis is verklaard. Alle andere buiten p 9 enp q' gelegene stralen,
bij voorbeeld de door d gaande, zijn aan eene dubbele breking onderworpen, maar,
zoowel de gewoon als buitengewoon gebrokene blijven in het vlak van invalling;
zij zyn natuurlijk tegenovergesteld gepolariseerd; de gewone is zulks iu het in-
valliugsvlak, daar de trillingen in rigtingen, loodregt op de as ro ofevenwydig
aan het vlak uw plaats grijpen; diens polarisatie-vlak zal dus door od kunnen
worden voorgesteld; de buitengewone is gepolariseerd iu het vlak loodregt
opod, want zijne trillingsrigting strekt zich ook wel loodregt op de as ro, en
evenwijdig aan de grensvlakken van de kalkspaath uit, maar die rigting is lood-
regt op die vau den gewonen straal. Het spreekt vau zelf, dat nu op ieder der
stralen, die door een punt gaan, 't welk buiten pq of p' q' is gelegen, dezelfde
redeneringen toepasselijk zijn, welke wij bij de gipsplaat, tusschen den polari-
satie-spiegel en analyseur liggende, hebben aangewend. Dezelfde oorzaak, die
eene gipsplaat gekleurd doet verschijnen, treedt bij de kleuring der punten d
op. De gekruiste ligging der toermalijn-plaatjes stelt het geval voor, dat het
gipsplaatje iu het door den spiegel F fig. 259 doorgelatene licht werd beschouwd.
Daar nu de kleur van het kalkspaatbplaatje u w vau het verschil in golviugs-
stand der interfererende stralen afhangt, eu deze stand weder het gevolg is van
de dikte der plaat, of van de lengte des wegs, dien de stralen in het kristal
moeten doorloopen, veranderende deze weder met den schuinen stand, waar-
onder het licht invalt, zoo is het duidelijk, dat op gelijken afstand 0 rfbijv..