Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
325
Fig. 147.
Fig. 148.
brengen. De overige drie figuren zijn om
haren vorm ook zeer merkwaardig. Klemt
men de ronde plaat in het midden vast, zet
men den duim tegen den rand der plaat in
het punt a en strijkt men tusschen n en 6
dan wordt de toon hooger en de jdaat door
vier rustlijnen in acht gelijke deelen verdeeld.
Op deze wijze voortgaande, kan men het vlak
in zoovJedeelen verdeelen als men goed vindt.
Zeer moeijelijk is het intusschen oin concen-
trische cirkels te verkrijgen, gelijk er eene ligt
in de tweede figuur van fig. I48. Het is mij
intusschen meermalen gehikt deze te doen
ontstaan, maar daartoe schijnt het nooilzake-
hjk te zijn, op meer flan twee plaatsen, met
behulp van een' anderen persoon, de vingers
tegen den rand der jtlaat te drukken. Men
kan ook door eenige odèning een' toon ver-
krijgen, dien men verlangt, eu daardoor dus
voorafbe])alen, welke fig. er ontstaan zal. Tot
hetvooi tbrengen der klankfiguren kunnen ook
bij uitstek goeil dienen platen, welke op een'
voet bevestigd zijn (zie hierachter fig. 150a).
Ook gebogene platen, zooals metalen klok-
ken, wijn- en bierglazen, enz. kuniien verschillencle toonen voortbrengen cn
daardoor zullen ook rustlijnen zigtbaar worden. Om dit aanschouwelijk te ma-
ken, zoo vult een gewoon wijnglas (zie fig. 14^) gedeeltelijk met water, of, wat
Fig. 149 ""O IJeweegt langs den rand, op de gewone
wijze, eenen strijkstok, en het vocht zal bij het ontstaan van
den toon in golving geraken en tegen den wand opspringen.
Daar waar de rustlijnen ab, a c, a d, enz. liggen, dus in dc
punten c, 1, o enz., zal dit geene plaats hebben en het vocht zal
derhalve eene kromme lijn tegen het glas beschrijven. De hoogte
en digtheid van het vocht heeft invloed oj» den toon, waarvan
gij ligt dc reden kunt vinden.
Dat insgelijks gespannen huiden of blazen geluiden kunnen
I voortbrengen, kan niet onbekend zijn, dewijl trommen, pauken of keteltrom-
' men en tambourins daarvan tot voorbeelden strekken. Dat deze zoo spoedig
hunne trillende l>eweging verliezen, moet waarschijnlijk worden toegeschreven
; aan de groote oppervlakte, die zij aan de lucht blootstellen. Gij weet, dat men
l>ij deze instrumenten door schroeven ot koorden de spanning der vlakken kan
verzwakken ot versterken, en dat dit ook invloed op den toon heeft.