Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
ven, en vervangende den pijpekop, dien wij bij onze proeve gebruikten. Zulke
retorten of cilinders zijn er in eene gasstokerij verscheidene. Zij bestaan uit
gegoten ijzer, cn moeten de steenkolen ontvangen, waaruit zich het gas zal
ontwikkelen. Deze cilinders liggen boven of rondom eenen vuurhaard 6 ; daar
worden zij door het stoken van steenkolen tot gloeijens toe verhit, vervolgeus
voor het grootste gedeelte met steenkolen gevuld, cn hunne deksels door de
schroeven c zeer digt gesloten. Hunne gloeihitte wordt door gestadig stoken
onderhouden, en de steenkolen, die zij bevatten, alzoo ontleed. Alle deelen, die
voor vervlugtiging vatbaar zijn, zooals koolzuur, stikstof, zwavelwaterstof,
water, teer, enz , vloeijen in gasvormigen toestand door de buis d naar den bak
€y die gedeeltelijk met steenkolen-teer is gevuld, onder welks oppervlakte de ope-
ning der genoemde buis d reikt. De bak c, welken gij in de teekening op de
dwarsche doorsnede ziet, heet gemcenschapsbak, omdat al de geleibuizen het gas uit
de cilinders of retorten a hierheen voeren. Het einde der buizen is onder gedom-
peld, opdat het in den bak opgehoopte gas niet terug zoude koeren. Uit den
gemeenschapsbak e gaat het gas naar den condensor of verdikkingstoestel ff f,
bestaande uit eenige regtop staande buizen, die uit gegoten ijzer vervaardigd
eu rondom door koud water of buiten de stookplaats door de dampkringslucht
omringd zijn. Hierin wordt het gas zoo afgekoeld, dat de teer-eu waterdampon
zich verdikken, welke vervolgens langs de wanden der buizen afdruipen, in den
bak g g zich verzamelen, en door de pijp h in eenen verzamelbak i wegvloeijen.
De teer, die zich daar ophoopt, wordt gebruikt, om ze bij het vuur te voegen,
ten einde daardoor de hitte te vermeerderen; ook wordt er het ijzerwerk der
gastoestellen of houtwerk, dat aan de lucht is blootgesteld, mede ingesmeerd.
Makiutosh heeft de olie uit deze teer aangewend, om de elastieke gom vloei-
baar te maken, eu er alzoo de stoffen mede te bestrijken, teu einde ze waterdigt
zouden worden.
Na deze eerste zuivering treedt het gas door de buizen ƒƒƒ langs k in een of
meer waschbakken l, ten einde daar op nieuw vau voor de verbranding sclrade-
lijke bestanddeelen, als koolzuurgas, zwavelwaterstofgas, enz., gezuiverd tc
worden. In deze waschbakken stroomt het gas door kalk met nat hooi of mos
vermengd, terwijl hunne deksels op gelijke wijze beweegbaar zijn als de gaso-
meter, waarvan eene beschrijving zal volgen. Uit de waschbakken vloeit het zui-
vere gas door de buis m naar den gasometer n n. Dit werktuig is gewoonlijk eene
ruimte, van een' zeer aanzienlijken omvang ; het is vau dunne, ijzeren aaneen-
gesmede platen gemaakt, en sluit in eenen naar evenredigheid grooten, gemet-
selden bak o o, die genoegzaam van water is voorzien, zoodat de ruimte n n ge-
heel van de dampkringslucht is afgesloten. In het londensche gaswerk bevinden
zich 14 dergelijke gasometers, die ieder ruim 30 elmiddelijn en ruim 7000 kub. ,
el inhoud hebben, zoodat hierin de ongehoorde hoeveelheid van ruim honderd Ij
duizend kub. el gas kan geborgen worden. Het gas, dat door de buis m m in ([
den gasometer stroomt, dringt dezen door de spankracht al meer en meer op-

k