Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
2o0
Fiij. 136. biaiidciide pit, welke voedsel ontvangt nit het olie-
bakje A. Dringt nu het koolwaterstofgas door de
kleine openingen van het ijzeren web in de lamp, dan
ontbrandt het wel aanstonds, maar de vlam wordt
door den metaaldraad zoodanig afgekoeld, dal zij bin-
nen de lamp bhjft, dewijl zij het buitengelegene gas
niet genoeg verhitten kan, om de ontbranding voort
te zetten. Men kan bovendien aan de vlam in de
veiligheids lamp zien of de hoeveelheid gas te aanzien-
lijk, en derhalve gevaarlijk wordt; de werkman ver-
laat zich gei'ustehjk hierop. Mogt het gebeuren, dat
zijne lamp, ten gevolge der groote hoeveelheid gas,
uitdooft, dan licht hem een platina-draad D voor,
die spiraalsgewijze rondom of boven de pit ligt opge-
rold en nog eenigen tijd blijft gloeijeu. Naar den
uitvinder wordt deze lamp Daviaan genoemd.
Het koolwaterstofgas ontwikkelt zich ook overvloe-
dig bij de modder- en luchtvulkanen, gelijk er eenige
op Java, Sicilië en in Amerika gevonden worden.
In Noord-Amerika, in het graafschap Ontario, heeft
men nabij Canandaigua eene plaats, waar zich het
koolwaterstofgas in overvloed ontwikkelt Onmid-
dellijk uit de rots voortkomende, geeft het eene schit-
terende vlam. In den winter, wanneer de grond met
sneeuw bedekt is, vormt het gas, door het smelten
en weder bevriezen der sneeuw eene soort van buizen
van ijs, die 6 tot 9 palm hoog zijn. In den donkeren
nacht is het aUof deze buizen zilveren kandelaars zijn, waarop men vlammende
fakkels ziet. De bewoners dier streek leggen buizen aan, waardoor het gas, het-
welk uit de opening ontsnapt, in de keuken of in de woonkamers wordt geleid,
t)m daardoor spijzen te koken of eene voldoende verlichting tot stand te brengen.
De behandeling van het kool waterstofgas leidt mij van zelve tot eene soort van
koolwaterstofgas, die met meer koolstof is bezet dan de zoo even beschrevene,
en daarom dubbel koolwaterstof gas \\OT<Xt genoemd. Dit gas komt niet in de na-
tuur, zooals hel eerste, voor, maar is'een voortbrengsel van kunst. Het is insge-
lijks ligter dan de dampkringslucht, onzigtbaar.en zonder smaak, maar heeft
eenen zeer onaangenainen reuk. Gelijk het beschrevene kool waterstofgas ont-
vlamt het, wanneer het met de dampkringslucht in aanraking komende wordt
aangestoken. Weinige gassoorten zijn belangrijker dan deze. Men verkrijgt haar
vrij zuiver uit wijngeest en zwavelzuur. Bij deze bereiding maakt zich het zwa-
velzuur van het water van den wijngeest, waartoe het zuur, zoo als u reeds
vroeger gezegd is, groote verwantschap heeft, meester, en het dubbele koolwa-