Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
234
ger bevestigd, gaat door eene in het deksel des cilinders aan gebragte pakkingbos,
bestaande uit hennip en olie. Het boveneinde der stang ziet gij bij k; zij is daar
vereenigd met een dwarsjuk, hetvFelk gij in de figuur juist van voren en tot een
punt verkort verbeeldt te zien; de einden der armen van dit juk zijn met sy-
roerfai verbonden, die, benedenwaarts gaande, eveneens aan de balans B B zijn
gehecht als destang onmiddellijk verbonden is aan de balans V Vin fig. 128
Gij ziet, dat door den op- en nedergang van den stoomzuiger en der slang 7r,
met behulp der genoemde zijrocden, dezelfde beweging aan de balans B B wordt
medegedeeld, als aan de genoemde balans in fig. 128. De vindt
gij ter regtcrzijde van den cilinder. Bij de meeste echter wordt de stoom, alvo-
rens hij in de kast treedt, rondom den cilinder geleid, g en h zijn deelen der
evenwijdige of parallele beweging : de eerste is de koppelroedey de tweede eene
kleine beweegbare kmk, waaraan behalve de koppelrocde g, nog eene straalroedc
verbonden is, die naar de stoomzuigerstang gaat. Al deze roeden vervangen de
in fig 128 beschrevene stroppen. Aan het andere einde van de balans vindt gij
ook een juk, doch kleiner dan het voorgaande, waaraan in het midden is ge-
koppeld eene drijfstang P, die, op dezelfde wijze als vroeger is veimeld, de
hoofdas in beweging brengt, aan welke het scheprad verbonden is. Op de hoofdas
ziet gij deze\fde excentrieke oï uitmiddelpuntige schijf liggen, waavan vroeger ge-
sproken is; aan deze is eene roede bevestigd, die naar de stoomschuifkast gaat en
daar in eene keep of uitholing een arm vat, die aan de stang der stoomschuif
is gehecht. Dit deel werd in fig. 1296 reeds afgebeeld. Verder regts van de
stoomschuifkast ziet gij den heet-waterbak N, waaronder de condensor ofverdik-
dingstoestel is geplaatst en waarnaast men de luchtpomp vindt, die mede, zooals
uit de figuur te zien is, door een dwarsjuk en zijroeden wordt in werking gesteld.
Bij < ontdekt gy eene buis of pijp» waardoor het koude water naar den con-
densor gevoerd wordt. Hiermede meen ik genoeg tot opheldering der figuur ge-
zegd te hebben en ga nu tot den stoomwagen over.
De afbeelding fig. 131 stelt voor eene doorsnede over de lengte van dit
werktuig. \n A A bevindt zich de vuurhaard, die schier aan alle zijden van wa-
ter is omringd.; a is de opening, waardoor de cokes (steenkolen, die van alle
rookgevende of vlugge deelen beroofd zijn) worden geworpen. De warmte, welke
het vuur ontwikkelt, gaat door een groot getal horizontale koperen buizen, die
midden door den ketel heen loopen, zoo als in de fig. is te zien, dus rondom vau
water zijn omringd en allen merkbaar bijdragen, om spoedig eene groote hoeveeU
beid water gasvormig te maken. Na die dienst verrigt te hebben, gaat rook en
warmte in de ruimte D over en ontsnapt door den schoorsteen. De stoom, die
zich rondom het vuur en de pijpen ontwikkelt, dringt boven naar den ketel in
de ruimte B en C, en treedt, als de daar aanwezige schuif geopend is, in de
buis c, die zich in twee armen verdeelt, van welke er slechts éénd in de figuur
kan gezien worden. De mond van de buis c ligt zeer hoog, opdat er door het
geweldige koken geen water in zoude dringen, hetwelk dan ook natuurlijk iu