Boekgegevens
Titel: Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Auteur: Burg, P. van der
Uitgave: Gouda: G.B. van Goor, 1854
3de, geheel omgewerkte dr.; Oorspr. dr. : 1846
Opmerking: Bevat ook: 'Fondslijst. van den uitgever G.B. van Goor ...' (36 p.)
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 738 F 19
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203607
Onderwerp: Natuurkunde: klassieke fysica: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Eerste grondbeginselen der natuurkunde: strekkende tot leesboek voor alle standen hoofdzakelijk tot zelfonderrigt voor jonge lieden, en tot handleiding voor onderwijzers
Vorige scan Volgende scanScanned page
191
heid van den dampkring gelegenheid heeft om zich zijnen kerker te ontwringen,
als dan eene vereeniging van zuurstof en waterstofgas heeft te vreezen, die, met
zijn lamplicht in aanraking komende, met eenen hevigeu knal ontploffen en de
mijn in brand steken zou.
Rijk in toej>assingen is verder alles, wat in deze les werd vermeld, de vol-
gende les zal zulks bewijzen.
VIER EN DERTIGSTE LES.
Verklaring \an eenige werktuigen, die op de behandelde
eigenschappen der lucht berusten.
Fig. 107.
Wij gaan thans over om de zamenstelling en het doel van eenige belangrijke
werktuigen door middel van de behandelde eigenschappen der lucht open te
leggen.
Het eerst vermelden wij den verklikker der luchtpomp (zie fig 107), aldus ge-
noemd, omdat het toestelletje kenbaar maakt, hoeveel
lucht er nog na eenige zuigerslagen in den ontvanger
aanwezig is. Het bestaat uit eene glazen, hevelvormige pijp
abc, aan het eene einde a open, en aan het andere c ge-
sloten. Deze buis is gedeeltelijk met kwik gevuld, en de
ruimte boven het kwik in het geslotene been 6 c is lucht-
ledig. Die ruimte bestaat derhalve niet, wanneer de buis
zich onder de met lucht gevulde klok bevindt, want de
lucht op het kwik in het been a drukkende, vult het kwik
de buis tot in c, (zie fig. 108) al ware die ook 76 duimen
lang De lengte der beide armen bedraagt doorgaans niet
meer dan 15 tot 20 duim. Het werktuigje wordt geplaatst
onder een klokje of stolpje, dat door de kraan e met de buis h i
(zie ook fig. 09) der luchtpomp gemeenschap heeft. — Zoodra nu
de lucht gedeeltelijk wordt uitgepompt, begint het kwik in de
pijp c te tlalcn; en is het luchtledige tot stand gebragt, dan staat
het kwik in beide armen even hoog (zie fig 107). Op de schaal d
wordt de afstand der beide toppen van de kwikzuilen afgelezen.
Is die afstand bij den stand van fig. 108 juist 19 duimen, de
barometerhoogte op een zeker tijdstip 76 di.im, dan zal het kwik
in het been b c eerst beginnen te dalen, wanneer de lucht onder
de klok tot op van hare gewone digtheid is verdund. De retlen
daarvan kan gemakkelijk worden opgespoord.
Ken ander werktuig, (zie fig. 109) draagt den naam van maagdenburger halve
Fi(j. 108.