Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Dierlijke stoffen. 52<,)
gaande meermalen vermeld; zij is slecMs het werktuig, waarvan
de goddelijke almagt zieh bedient, om op eene ons onbekende
wijze gedurende het leven der planten en dieren de verschillende
vormen der organische wereld te voorschijn te brengen. Het dier-
lijke leven onderscheidt zich van het plantenleven hoofdzakelijk
daardoor, dat gedurende het eerste onophoudelijk zuurstof wordt
opgenomen, terwijl er bij het laatste steeds zuurstof wordt afge-
scheiden; verder daardoor, dat ter onderhouding van het eerste
slechts organische stoffen kunnen dienen, zoo men namelijk het
water en eenige zouten uitzondert.
620. De hoofdmassa van het plantenligchaam bestaat uit stik-
stofvrije stoffen, derhalve uit stoffen, die slechts drie elementen
bevatten; in het dierlijk ligehaam hebben daarentegen de stikstof-
en zwavelhoudende stoffen (de eiwitachtige ligehamen), derhalve
veel zamengcstelder verbindingen, de overhand. Water en vet zijn
bijna de eenige in het dierlijk ligehaam voorkomende stoffen, die
uit twee of drie elementen bestaan, al de andere, vleesch, bloed,
haren, beenderen, nagels enz. zijn rijk aan stikstof, zwavel en
ook aan phosphorus. Daarenboven'- is het een onderscheidend ken-
merk dezer ligehamen, dat zij niet kristalliseerbaar zijn; slechts in
die dierlijke stoffen, welke als ongeschikt ter verdere omvorming en
opneming in de dierlijke weefsels (assimilatie), uit het ligehaam wor-
den verwijderd, b.v. in de ui'iue, komen eenige kristalliseerbare
verbindingen (pisstof, piszuur) voor. De meeste dierlijke stoffen
vertoonen onder het vergrootglas de gedaante van kleine bolletjes.
De ronde vorm is derhalve de grondvorm voor de zamengestelde
hooger georganiseerde weefsels van het dierlijke ligehaam, terwijl
iu de meer eenvoudige levenlooze voortbrengselen van het mine-
raalrijk de regtlijnige gedaante (kristalvorm) het meest voorkomt.
In het tusschen deze beide staande plantenrijk vinden wij beide
vormen, de bolvormige gedaante b. v. in de jonge cellen, in het
zetmeel enz., den kristalvorm bij de suiker, de organische bases
en zuren enz.
621. De grondstoffen, waaruit de nadere bestanddeelen en uit
deze wederom de organen van het dierlijk ligehaam gevormd wor-
den, zijn volkomen dezelfde als die, welke wij in het plantenrijk
aantroffen, namelijk: zuurstof, waterstof, koolstof,stikstof, zwa-
vel, phosphor en chloor; en van dc mctaalaardige ligehamen:
kalk, potassium, sodium en ijzer. Deze moeten aan het dier wor-
den aangeboden, wanneer het groeijen en voortleven zal. Onder
34