Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Harsen en gomharsen. 'iSö-
door watcrvloedon verwoeste voorwereld afkomstig. De liarseu
scliijuen eene uitzondering op den algemeenen regel te maken, daar
zij niet zoo als de overige organische ligehamen verrotten, en de
barnsteen kan derualve duizende jaren in de diepte der aarde of op
den bodem der zee onveranderd blijven, terwijl de boomen,
waaruit het ontstaan was, verrotten, of, om chemisch te spre-
ken , tot water en koolzuur overgingen. Dc barnsteen komt het
menigvuldigst voor in de Oostzee en aan hare kusten in bruinko-
lenbcddingen. Zijne taaiheid en hardlieid zijn genoeg bekend,
daar men allerlei gereedschappen uit snijden en slijpen kan, die
anders gewoonlijk uit glas of hoorn vervaardigd worden. Van de
overige harsen onderscheidt het zich daardoor, dat het bij smel-
ting barnstcenzuur geeft en eene verandering ondergaat, tenge-
volge waarvan het dan in wijngeest en oliën, die het in ongesmol-
ten toestand ter naauwernood aandoen , oplosbaar wordt. Bij lang-
duriger smelten wordt het zwart cn heet dan barnsteencolophonium,
tegelijk geeft het daarbij eene onaangenaam riekende brandige
olie, barnstcenolie, die somtijds als geneesmiddel wordt aangewend.
Asphalt of jodenpik is eveneens eene aardhars, die in vele meren
van Azie, voornamelijk in dc Doodezee, aangetroffen wordt. Zij
heeft eene zwarte kleur en eene groote overeenkomst met de zwarte
hars, die men door verdamping der stecnkolcnteer verkrijgt (kunst-
matige asphalt). Op andere plaatsen vindt men de asphalt week
en terpentijnachtig (bergteer); deze soort wordt tegenwoordig, met
kalk en zand vermengd, veel ter vervaardiging van kunstmatige
plaveisels en daken aangewend. liet is zeer waarschijnlijk, dat
deze beide soorteu, even als dc stcenolie, uit diepgelegene steen-
kolenbcddingcn gevormd worden , die door vulkanische hitte eene
soort van drooge destillatie ondergaan hebben.
572. Harsachtige ligehamen met zwarte kleur en eenen meestal
onaangenamen reuk , ontstaan nog overal daar, waar plantaardige
of dierlijke stoffen onder onvolkomen toetreding der lucht verhit
worden, dus bij de drooge destillatie derzelve. In vloeibaren staat
noemt men deze teer, in vasten vorm brandige harsen.
EIGESSCHAPPEN DER HARSEN.
573. Zoo als wij reeds bij het barnsteen opmerken, zijn de harsen
niet aan verrotting onderworpen, ja hebben zelfs de eigenschap, om
andere ligehamen, die gemakkelijk tot bederf en rotting overgaan ,