Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Vetten en, vette oliën. 453
cn bij afkoeling daar beneden tot ccn wit, vast, schoon nog
week ligchaam stolt. Dat ook dit op het gevoel vettig is en op
papier vetvlekken voortbrengt, is wel bekend. Deze vetsoorten,
die bij gewone temperatuur eene weeke, zalfachtige consistentie
hebben, worden smout of vetten gemoemd, en de in het lapje terug-
blijvende met vet doordrongen dierlijke cel- en huiddeelen kaan.
523. Vet rundvleesch op dezelfde wijze behandeld, geeft een
vet, dat wel in hoogere temperatuur ook vloeibaar is als olie,
maar reeds bij eene temperatuur van ongeveer 36° stolt en dan
eene nog hardere massa vormt dan het smout, namelijk de be-
kende talk. Door uitkoken en uitbraden kunnen wij uit alle dier-
lijke stoffen vetten verkrijgen, in groote hoeveelheid vooral uit
hot vlecsch der huisdieren, bij welke wij door mesting, d. i. door
rijkelijke voeding en gehinderde ligehaamsbeweging, de vorming
van vet dikwijls ongeloofelijk kxmnen bevorderen. De vetten, die
men door uitkoking met water verkrijgt, zijn wit, daar de hitte
hier niet hooger dan van 100? zijn kan; door uitbraden zonder
water verkregen, hebben zij echter eene gclc of bruiue kleur (jus
van gebraden vleeseh); de hitte,, die hierbij tot boven dc 300"
stijgen kan, doet een gedeelte van het vet aanbranden. Streng
genomen, behoorden de dierlijke vetten in het derde gedeelte
van dit werkje behandeld te worden, maar zij zijn in hunne
eigenschappen zoo gelijkvormig met de plantaardige vetten, dat
wij ze liever hier opnemen en behandelen.
De plantaardige vetten zijn meestal vloeibaar (vette oliën), die
der vleeschetende Zoogdieren en vogelen week (smout) , die der
plantetende zoogdieren hard (talk.)
EIGENSCnAÏPEN DEB VETTEN.
524. Froef. Men wrijve een weinig vet op een stuk papier
in en legge dit op eenen heeten oven; de vlek zal niet verdwij-
nen; hoe lang men ook de verwarming doet aanhouden; de vetten
zijn derhalve niet vlugtig.
Even als papier, zoo worden ook andere poreuse ligchamcu ,
hout, leder enz. zeer gemakkelijk van vet doortrokken en daar
dit in deze stoffen lang zijne weekheid behoudt, zoo heeft men
er een middel in, om buigzame ligehamen lenig te maken en te
houden. Daarom worden de lederen paardentuigen en de schoe-
nen van tijd tot tijd met vet ingesmeerd, daarom doortrekt dc