Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Zetmeel of awylum. 393
voege er eenige droppelen jodiumtinetunr (155) bij; er ontstaat
eene helder blaauwe vloeistof, waaruit na eenigen tijd blaauwe
vlokken bezinken (jodiumzetmeel). Dezelfde kleur bespeurt men,
wanneer men een' droppel jodiuratinetuur op meel, aardappelen,
wortelen enz. laat vallen. Wij hebben dus in het jodium een zeer
gevoelig reagens op zetmeel.
Wordt de blaauwe vloeistof verhit, dan zal nog voor het kook-
punt de blaauwe kleur verdwijnen. De verbinding tusschea zet-
meel en jodium wordt door de warmte opgeheven, maar bij be-
koeling komt de oorspronkelijke kleur terug. Men kan deze proef
veel malen horhalen, maar bij de verhitting gaat telkens een wei-
nig jodium als damp verloren, zoo dat na eenige malen ontkleurd
te zijn, bij bekoeling de kleur voor goed wegblijft.
Met den naam van Inuline bestempelt men eene eigendommelijke
soort van amylum, die in de alant- en leeuwentandswortels en in de
knollen der Georginen voorkomt; deze wordt door jodiumtinetunr
geel gekleurd.
Zij ouderseheidt zich vooral ook daarin van het gewone zetmeel,
dat zij met kokend water geene pap vormt, maar volkomen daarin
wordt opgelost: bij bekoeling zet zij zich onder den vorm van kor-
rels uit deze oplossing weder af.
Nog eene andere soort van amylum, die door jodiumtinetunr
bruin gekleurd wordt, komt in de mossen en voornamelijk in de
zoogenaamde ijslandsche mos voor; zij heet moszctmecl of licheninc.
verandeeing van uei zetmeel in gom en süiker.
458. Kunstmatige of stijfsclgom. Froef. Wordt zetmeel in
eenen lepel boven eene kleine spiritusvlam verhit cn voortdurend
omgeroerd, om het aanbakken en aanbranden te verhinderen, dan
neemt het na eenigen tijd eene gele, later eene bruinroode kleur
aan en heeft nu de eigenschap erlangd, zich in koud cn in heet
water tot eene slijmige vloeistof op te lossen. (Gewoon zetmeel lost
zich in koud water in het geheel niet op, en zwelt in kokend water
slechts op.) Men noemt het op deze wijze veranderde zetmeel: ge-
roost zetmeel, stijfselgom, dextrine of leïocome. Het wordt tegen-
woordig veel in het groot vervaardigd, gewoonlijk door roosting
in groote koffij branders, daar het zeer geschikt is tot het verdikken
der venvstoffcn en bijtmiddelen in de katoendrukkerijen.