Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Calcium. 22:5
papier, waarvan men de einden aan elkander vaitlnkt, zoodat
Fig. 129. men een bakje verkrijgt, waarvan de bodem door
den gulden gevormd wordt. Men roert nu snel
in een mortier twee lepels gebranden gips met
een lepel water, en giete de brij in het doosje,
na eenige minuten zal zij zoo hard zijn, dat men
papier cn muntstuk wegnemen kan. De onderste kant van het
gips is een verdiepte afdruk van den stempel der munt. Bestrijkt
men don afdruk met sterk zeepwater, waarbij men eenige drop-
pels olie gevoegd heeft, zoo kan men, door er nog eens gipsbrij
op te gieten, eene verhevene kopie daarstellen. Het snelle vast-
worden van het gips verklaart zieh daardoor, dat het watervrije,
gebrande gips zich weder met zooveel water chemisch verbindt,
als het bij het branden verloren had. Is het boven de 100°
verhit, zoo wordt het gips niet meer vast, maar heeft dan de
verwantschap tot water verloren. Op dezelfde wijze worden de
bekende gipsfiguren in holle vormen daargesteld. In de bouw-
kunde gebruikt men dezelve ' tot allerlei soort van versieringen
aan muren en zolderingen, en noemt deze dan stixkadoorwerk.
Het gips behoort tot de zeer menigvuldig voorkomende steen-
soorten , en vormt op vele planten, b. v. bij Jena, gansehe berg-
ketens , is het in tafelen gekristalliseerd, zoo' noemt men het
Mariaglas , is het korrelig kristallijn en schoon wit, zoo heet het
Albast. Men treft ook in de meeste minerale wateren gips aan.
Dat ook het gips, even als de gebrande kalk een zeer krach-
tig bemestingsmiddel is, vooral voor peulvruchten, weten de
landbouwers zeer goed , die hunne klavervelden menigvuldig daar-
mede bestrooijen. Hierbij nemen de planten niet alleen den kalk,
maar ook de zwavel van het zwavelzuur in zich op.
Gips is moeijelijk oplosbaar : 1 lood water kan slechts ^ grein
daarvan opnemen. Zuringzuur is het naauwkeurigste reagens op
kalkzouten (197V
Gloeit men gips met kool, zoo verkrijgt men zwavelcalcium,
hetwelk, even als zwavellever, met verdunde zuren zwavelwa-
terstofgas ontwikkelt.
242. Phosphorzure kalk maakt, gelijk reeds bekend is, het
lioofdbestanddeel der beenderen uit; in het mineraalrijk komt de-
zelve als Apatit en Phosphorit voor.
24.3. Salpeterzure kalk (CaO,NO,) vormt zich steeds , wanneer
stikstoflioudende organische stoffen en kalk langen tijd te zamen