Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Sodium. ] 9S
worden zij spoedig dof en gaan tot eene brij over, waarin men
tallooze kleine teerlingen waarneemt. Deze proef toont regt dui-
delijk aan:
1) Hoe het zelfde ligehaam bij versehillende temperatuur
verschillende kristalvormen aannemen kan: het keukenzout kris-
talliseert gewoonlijk (watervrij) in teerlingen, in de koude (water-
houdend) in zuilen.
2) Welken grooten invloed de temperatuur op de verwant-
schap der ligehamen tot elkander heeft: boven het vriespunt heeft
het keukenzout geene affiniteit tot water, want men verkrijgt
watervrije teerlingen; beneden het vriespunt heeft het affiniteit
tot hetzelve, men verkrijgt zuilen, die uit eene chemische ver-
binding van keukenzout cn water bestaan.
3) Hoe gemakkelijk somtijds chemische verwantschap weder
verbroken wordt; de warmte der hand is reeds genoegzaam, om
de affiniteit van keukenzout tot water op te heffen.
Froef. Men verhitte een weinig keukenzout op een platina-
blik, het knettert sterk en wordt gedeeltelijk weg geslingerd
(deorepitcren), het overig geblevene smelt, wanneer het blik sterk
gloeit. Het verknappen wordt veroorzaakt door een spoor wa-
ter, dat binnen in de kristallen terug gebleven is; bij het ver-
hitten zet zich dit uit en doet de kristallen uit elkander springen.
Het keukenzout is reeds tweemalen kunstmatig bereid , name-
lijk uit sodium en chloor (152), en uit koolzure soda en zout-
zuur (186); zijne bestanddeelen zijn alzoo bekend. Het heeft de
formule KaCl. Indien er water bij is, kan men het ook als
zoutzure soda aanzien, want NaCl-(-HO is hetzelfde als NaO,HCl.
216. Land en zee zijn zeer rijk aan keukenzout, en men
heeft derhalve geene groote moeite , om het zich in aanzien-
lijke hoeveelheid te verschaffen. Op vele plaatsen bevindt het
zich onder de aardoppervlakte in groote lagen en men behoeft
het slechts uit te breken en naar boven te brengen. Dit zout
heeft het voorkomen van een doorzigtigen, kleurloozen, of
roodachtig geklcurdcn steen en men noemt het uit dien
hoofde steenzout. Waar het stccnzout met aarde gemeugd voor-
komt, boort men een gat tot in het midden der zoutlaag, laat
cr water inloopen eu pompt het er weder uit, wanneer het met
keukenzout verzadigd is. Iu de spraak der bergwerkers heet eene
oplossing van keukenzout eene zoutbron ; van daar den naam
kunstmatige zoutbronnen. Het water wordt door uitdamping we-
13*