Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
■7-
Stikstof en, zimrstof. 127
zacht. In de kolf, die in eenen met water geyulden schotel ligt
cn dikwijls met koud water begoten wordt, verzamelt zich een
geelachtig, rookend vocht, dat zwaarder is, doch ligter kookt
dan water i het heet salpeterzuur.
Het salpeter is een zout, dat uit salpeterzuur en eene basis be-
staat. Dc basis heet potassiumoxyde, of kortweg potaseh en wordt
met KO aangeduid. Het zwavelzuur is sterker dan het salpeter-
zuur, d.i. het heeft eene grootere affiniteit tot de potaseh dan het
laatste; het verdrijft dus het salpeterzuur, dat door de warmte in
damp overgaat, maar door afkoeling in
de kolf weder tot eene vloeistof verdigt
wordt. Eigenlijk zoude reeds | lood zwa-
velzuur toereikend zijn, om al het sal-
peterzuur uit te drijven; maar daartoe
wordt eene hoogere temperatuur vereischt, dan het sterke salpe-
terzuur kan verdragen. In dat geval wordt het grootendcels in
salpetcrigzuur (161) en zuurstof ontleed; de werking geschiedt
alleen goed, wanneer men de dubbele hoeveelheid neemt. Dit is
de reden waarom het zoutachtige overblijfsel in de retorte nog
zeer zuur smaakt, het wordt zure zwavelzure potaseh genaamd.
Het salpeterzuur heeft dezelfde bestanddeelen als de gewone
lucht, doch in eene andere quantitative verhouding. De lucht be-
vat op 4 maten stikstof 1 maat zuurstof, het salpeterzuur daaren-
tegen 10 maal zooveel van de laatste, dus op 4 maten stikstof 10
maten zuurstof of, wat hetzelfde is, op 2 maat (1 aeq.), 5 maat
(5 aeq.). In de lucht zijn deze beide gassoorten echter slechts me-
chanisch met elkander gemengd, in het salpeterzuur zijn zij che-
misch verbonden. Dit is een opmerkelijk voorbeeld, hoe buitenge-
meen de eigenschappen der ligchamen veranderen, wanneer zij zich
chemisch met elkander verbinden. Mechanisch met elkander gemengd,
vormen de bestanddeelen van het salpeterzuur eene leven gevende
luchtsoort; chemisch verbonden, eene der scherpste vloeistoffen.
Men zoude welligt meenen, dat het salpeterzuur op eene meer
eenvoudige wijze onmiddellijk uit de lucht kan daargesteld wor-
den ; dit kan eehter slechts onder bepaalde, in de natuur niet
dikwijls voorkomende omstandigheden plaats hebben, omdat de
stikstof zich in het algemeen niet uit eigen beweging tot eene
verbinding met de zuurstof geneigd betoont; deze verbinding laat
zich slechts door omwegen, die eerst later kunnen worden opge-
geven, tot stand brengen.