Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
122 Niet-metalen oj metallmd^n.
JODIUM OF JODINE (J).
(Aeq. gew. — 1586. — Spcc. gew. ~ 4,95)
155. lodium is een naar potlood gelijkend vast ligchaam, dat
naar chloor riekt, scherp smaakt en de vingers bij het aanvatten
bruin kleurt.
Proef. Op 24 greiu iodium wordt in een glaasje 1 lood sterke
wijngeest gegoten; indien het iodium zuiver is, zoo wordt het
volkomen opgelost. De donkerbruine oplossing heet iodiumtinctuur.
Water lost er slechts een spoor van op, het wordt cr echter geel
door gekleurd (iodiumwater).
Proef. Men strooije eenige korreltjes iodium op een mes en
houde dit boven eene vlam; het iodium smelt en verandert allengs
in eene violette luchtsoort, in iodiumdamp. Daar iodiumdamp bijna
9 maal zwaarder is dan de gewone lucht, zoo zinkt hij iu de
lucht neder. Aan de kleur van den damp is het iodium zijnen
naam verschuldigd; het Grieksehe woord iodes heet violetblaauw.
Men ziet den iodiumdamp schooner bij het verwarmen in eene kolf.
Keert men de met iodiumdamp gevulde kolf om, dan valt hij als
het ware er uit. Na het bekoelen vindt men de wanden van de
kolf met glinsterende kleine kristallen van het vast iodium bezet,
weder een voorbeeld, hoe ook regelmatige kristalvormen kunnen
ontstaan , wanneer ligchamen uit den luchtvormigen in den vasten
toestand overgaan.
Proef. 1 Grein stijfsel wordt in een reageerbuisje met eene
drachme water gekookt en het gevormde dunne stijfsel met eenige
druppels iodiumtinctuur vermengd. Het iodium verbindt zich met
het stijfsel, de verbinding is donker blaauw; bij het koken ver-
dwijnt de kleur, doch zij keert bij het bekoelen terug. Doet men
een druppel stijfsel in eene kan water , zoo verkrijgt men eene
millioenvoudige verdunning; zelfs deze neemt door iodiumtinctuur
nog eene violette tint aan. Het laatste is dus een uiterst gevoelig
reagens voor stijfsel en omgekeerd stijfsel voor iodium. Een drup-
pel iodiumtinctuur of iodiumwater op meel, brood, aardappelen enz.
gedruppeld, toont ons terstond aan, dat er zich in deze ligehamen
stijfsel of zetmeel bevindt.
Proef*. Bij eenig iodiumwater voege men twee droppelen van
het welbekende chloroform en schudde sterk om. Het chloroform
ontneemt aan het water het spoor van iodium, dat daarin is op-
gelost en kleurt zich daardoor fraai rood. Deze reactie is zoo ge-