Boekgegevens
Titel: De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Auteur: Stöckhardt, J.A.; Gunning, Jan Willem
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1855
3de Nederduitsche uitg. van Stöckhardt's Schule der Chemie, bew. door J. W. Gunning
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 649 E 15
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203594
Onderwerp: Scheikunde: scheikunde: algemeen
Trefwoord: Chemie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De scheikunde van het onbewerktuigde en bewerktuigde rijk: bevattelijk voorgesteld en met eenvoudige proeven opgehelderd
Vorige scan Volgende scanScanned page
Schelk tihd'ige teer Icing en. 5
uit de lucht tot zich getrokken eu zich daarmede verbouden. Het
hamei-slag bestaat diensvolgens uit ijzer eu zuurstof, de roest uit
ijzer, zuurstof eu water, welke zich op het innigst met elkander
vereenigd, welke zich chemisch verbonden hebben. Om de oorzaak
dier vereeniging, zoo als van alle chemische veranderingen in het
algemeen aan te duiden, neemt men eene eigcndommclijk kracht aan,
welke men scheikundige kracht of vericanUchap, ook affiniteit ge-
noemd heeft, en men zegt van ligchauTcn, welke de eigeiisehap
bezitten, om zich met elkander te vercenigen, zij kebhoi verwant-
schap tot elkander. IJzer heeft alzoo bij de gloeihitte verwant-
schap tot de zuurstof der lucht, bij gewone temperatuur echter
ook nog tot het water der lucht. Een dukaat verandert nocli van
kleur noch van gewigt, lietzij men dien gloeit of in vochtige lucht
laat liggen; wij besluiten hieruit, dat het goud onder die omstan-
digheden geene verwantschap heeft tot de zuurstof of tot het water.
G. Eene kracht la,at zich niet zien of met de handen vatten ,
wij bespeuren haar slechts iu de werkingen, welke zij voortbrengt.
Willen wij weten, of in een vuurstaal magnetische kracht is, zoo
houden wij eene naald aan hetzelve eu beproeven , of deze aangetrok-
ken wordt- of uiet; wij besluiten dan hieruit tot de aanwezigheid
of afwezigheid van het magnetismus. Juist deuzelfdeu weg, den
weg der proef neming, uloct men inslaan, om de chemische krachten,
de verwantschap der ligchamen tot elkander te leeren kennen. Elke
proef is eene vraag, welke men aan een ligehaam doet; het ant-
woord daarop verkrijgt men dooreen verschijnsel, b. v. door eene
veranderiug, die nu eens door het gezigt of den reuk , dan eens
door de overige zintuigen kan waargenomen worden. Hierboven
werd de vraag aan het ijzer en het goud gedaan : of zij verwant-
schap hebben tot dc zuiurstof ? Het in hamerslag veranderde ijzer
gaf een bevestigend, het onveranderde goud een ontkÄinend ant-
woord op deze vraag. Elke verandering, die wij waarnemen, elke
nieuwe eigenschap , die wij aan een ligehaam bemerken, is eene
letter in de scheikundige taal. Om deze gemakkelijk en grondig te
leeren, is het derhalve bovenal voor den beginnende noodig, zic'i
in het spellen, dat is in het doen van proeven te oefenen. Hiertoe
op te wekken is liet doel van dit werkje , waarin voornamelijk
slechts zoodanige proefnemingen zijn opgenomen, welke eensdeels
gemakkelijk, zonder gevaar of groote kosten kunnen E^edaan wor-
den, docii welke tevens geschikt zijn, om de scheikundige wetleu
te doen kennen en iu het geheugen te prenten.