Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 59 — .
hoort, voornamelijk tot de zwaartekracht terug. Eene tweede
groep omvat de leer van het geluid, van het licht en van
de warmte, in het algemeen de leer der undulatiën of trillin-
gen, In de leer van het licht hebben de proefnemingen om-
trent de interferentie en de polarisatie aan de undulatie-
theorie zulk een aanmerkelijk overwigt boven de emanatie-
theorie gegeven, dat deze laatste door de meeste natuurkun-
digen verlaten is(l); en hoewel de hypothese van eene bij-
zondere warmtestof meer aanhangers heeft, zoo spreken toch
daartegen steeds dezelfde gronden, die men tegen de emana-
tie van een bijzondere lichtstof moet doen gelden, daar het
in de laatste jaren aan de natuurkundigen Fizeau en Fou-
cault (1847) gelukt is, de interferentie der warmte aan te
toonen, of te bewijzen, dat in zekere gevallen, wanneer
warmte bij warmte komt, geene vermeerdering van warmte,
maar koude ontstaat. De leer van het geluid is om deze
redenen eene zeer geschikte aanschouwelijke inleiding tot de
behandeling der verschijnselen van licht en warmte. Het
geluid ontstaat immers door de trillingen van ligchamen, ter-
wijl licht en warmte hunne oorzaak hebben in de snellere of
(1) Dellingshatjseiï (Versuch einer speculativen Physik, Leipzig) legt
p. 53 van de undulatie - theorie: » Deie wiskundige theorie van het lichl
geeft alles, wat maar van eene theorie kan gevorderd worden; niet alleen
de eenvoudige verschijnselen, looals terugkaatsing en breking, worden daar-
door gemakkelijk verklaard; maar ook de meest ingewikkelde vinden in haar
eenen genoegzamen grond. Zoo volgt de verklaring van de interferentie van
het licht als van lelve uit een wederkeerig vernietigen der trillingen. Zoo
wordt de polarisatie en de dubbele breking door het verschil van de tril-
lingsvlakken verklaard. Zoo geraakt men bij de mathematische ontwikkeling
der zamengestelde verschijnselen der straalbuiging tot formules, welke naauw-
keurig de wet van toeneming en afneming der lichtsterkte op eene wijze,
die volkomen met de waarnemingen overeenkomt, in zich bevatten. Deze
theorie bepaalt zich niet bij de verklaring van reeds waargenomenc ver-
schijnselen, maar zij heeft het zooverre gebragt, dat de onder den naam
van inwendige en uitwendige conische straalbreking bekende verschijnse-
len eerst door Hamilton mathematisch aangewezen, en daarna door Lloyd
proefondervindelijk bevestigd zijn. Deze ontdekking behoeft niet achter te
staan bij die van de planeet Neptunus, en aldus neemt de mathematische
theorie van het licht in de rij onzer kennis naast de zuivere wiskunde en
de gravitatie-theorie eene plaats in, die haar met regt toekomt,"