Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 51 — .
slechts ééne aan te duiden, een gewonen vingerhoed aan den
vinger, buigt men dan den vinger krom cn trekt men hom
uit den vingerhoed, hem stijf tegen de kanten aan drukkend,
dan zit hij voor aan den vinger vast, even zoo als de klok
op de plaat van de luchtpomp. Zuigt men, om nog een an-
der voorbeeld aan te halen, uit eene aan het eene uiteinde
toegesmoltene glazen buis de lucht gedeeltelijk uit, en dom-
pelt men ze dan, zonder er weêr lucht in te laten dringen,
met het opene uiteinde in het water, dan drijft de drukking
der lucht water in de buis, en doet het er in blijven, ook
ais men ze uit het water opligt.
2.) Door de luchtpomp laat zich de elasticiteit (uitzet-
baarheid) der lucht bewijzen; eene zamengedrukte, toegebon-
dene blaas zwelt immers onder den recipient op. Voor de
volksschool is het echter voldoende de elasticiteit van zamen-
gedrukte lucht te kennen, en deze laat zich zonder lucht-
pomp, bijv. door middel van eene volkomen met lucht ge-
vulde toegebondene blaas, bewijzen; men drukke ze een wei-
nig ineen, de elasticiteit van de opgeslotene lucht zal haar
de vroegere grootte wedergeven.
3.) Den tegenstand, dien de lucht aan de zich bewegende
ligchamen, onder anderen aan de vallende, biedt, voelen wij
zeiven toereikend, als wij tegen den wind in loopen.
4.) Even zoo laat zich de noodzakelijkheid van de lucht voor
het leven en voor de verbranding, de koude bij verdamping, en
dergelijke zaken bewijzen, ook zonder dat wij onder den re-
cipient vogels zien sterven, kaarsen zien uitgaan, en water
by zwavelzuur zien bevriezen. "Waartoe toch dienen die za-
mengestelde toestellen, wanneer wij met eenvoudigere ver-
scliijnselen en proeven hetzelfde doen kunnen?
"Wat eindelijk de praktische toepassingen der luchtpomp
aangaat, zoo verschaft men zich de luchtledige ruimte tot het
verdampen in de suikerraffinaderijen ten minste even zoo
overvloedig op eene andere wijze; en de tijd, wanneer onze
leerlingen eenen atmospherischen spoorweg zullen te zien krij-
gen, zal ook wel niet zoo nabij zijn. De luchtpomp schijnt
dus op de volksschool best gemist te kunnen worden, en
de beschrijving alleen is onvoldoende, en daarom nadeelig.