Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 50 --
volgens onze algemeene gezigtspunten, zonder twijfel moet uit-
gesloten worden, zoo is toch de luchtpomp zeer bepaald de
lieveling van een overgroot getal onder hen, die natuurkunde
onderwijzen of leeren. Hoewel hare beschrijving, ja zelfs die
van hare verschillende soorten, gewoonlijk verscheidene blad-
zijden beslaat, zoo is toch de inrigting der enkele luchtpomp
met kleppen niet meer zamengesteld, dan die van onze water-
pomp ; zij bewijst toch zooveel natuurkundige waarheden op
eene zoo glansrijke wijze; en is zij niet in den laatsten tijd
zelfs in de suikerraffinaderijen en bij den atmospherischen
spoorweg in toepassing gebragt? Maar dat is ook alles, wat
ten gunste van de luchtpomp kan gezegd worden. Wat hare
overeenkomst met de gewone pomp aangaat, zoo vermelden
wij de inrigting van de laatste daarom naauwkeuriger, omdat
wij ze alle dagen zien en gebruiken; en het zoude een be-
wijs zijn van groote domheid, indien men zich niet met hare
inrigting wilde bekend maken. Maar hoe geheel anders is
het met de luchtpomp gesteld! Wat zal eene enkele be-
schrijving helpen, als wij ze niet kunnen vertoonen, niet met
haar proeven kunnen doen? En die talryke waarheden dan,
waarvan de luchtpomp een zoo tastbaar bewijs geven moet?
Welke waarheden zijn dat? De proeven met de luchtpomp bewijzen
1.) de druJcking der lucht; men denke er aan, dat de
klok, waaronder de lucht verdund is, door den dampkring
stijf op de plaat der luchtpomp gedrukt wordt, men denke aan
den kwikzilverregen, de proef met de Maagdenburger halve bol-
len , enz. Doch wij hebben genoeg elementaire proeven, die
de drukking der lucht voldoende bewijzen, in weerwil van
alle tegenwerpingen van Deiebero (1). Steekt men, om
(1) Driebehs gat in 1843 een werkje uit, waarin hij de leer Tan de
drukking Tan de lucht en alle Tloeistofien Toor Talsch Tcrklaarde, en tot
den afkeer van het luchtledige der ouden terugkeerde. Hij beloofde een
prgs Tan 1000 Ducaten aan hem, die zijne bewijzen kon wederleggen; het
Tolgende jaar Terdubbelde hij dien zelfs. Deze zoude gemakkelijk te win-
nen geweest zijn, zoo de schrijver maar niet alles, wattegen zijne theorie
werd ingebragt, voor onzin Tcrklaard had, de gewone handelwijze Tan hen,
die zulke paradoxen trachten te Terdedigen.
Vert.