Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
143 —
Pkoef 63. (De waterdamp en de locomotief.) Men omwindt
een dun houten staafje aan liet eéne uiteinde met werk, en
maakt aldus een zuiger, die naauwkeurig in een reageerbuisje
met stevige wanden past. Het buisje wordt half met water
gevuld, en, zonder den zuiger er in te steken, boven eene
spirituslamp aan het koken gebragt. Er zullen dampen op-
stijgen, en langzamerhand alle lucht uit het glas verdringen.
Meent men dat dit geschied is, dan verwijdert men het buisje
schielijk van de lamp, plaatst er terstond den zuiger in, en
schuift dien, terwijl het water bekoelt, tot op de oppervlakte
neêr. Verwarmt men nu de buis weder boven de lamp, dan
zal de zuiger door de ontstaande dampen in de hoogte ge-
dreven worden.
De locomotief. Evenals deze beweging van den zuiger in
het buisje door de kracht van den damp, of stoom, wordt
voortgebragt, zoo worden ook in de locomotief door stoom-
kracht twee horizontale zuigers heen en weêr bewogen. Deze
zuigers bevinden zich in twee sterke cilinders van gegoten
ijzer, de zoogenaamde stoomcilinders, welke onder den schoor-
steen aan beide zijden van de locomotief in eenen liggenden
stand zijn aangebragt. Door een bijzonderen toestel brengt
men den stoom eerst in het gedeelte van den stoomcilinder,
regts van den zuiger; de zuiger beweegt zich dan naar den
linkerkant. Vervolgens komt de stoom door eenen anderen
stand van dien toestel aan den linkerkant van den zuiger,
en voor den stoom aan den regterkant, die reeds zijne dienst
gedaan heeft, opent zich eene schuif, waardoor hij in den
schoorsteen ontwijken kan. Evenzoo wordt de reeds gebruikte
stoom aan de linkerzijde van den zuiger door eene opening
in den schoorsteen gedreven, als aan den regterkant nieuwe
stoom in den cilinder komt. Door den stoom, die aldus
stootsgewijze in den schoorsteen ontwijkt, wordt het eigenlijke
geraas van eene locomotief voortgebragt, en de trek van de
lucht in den vuurhaard vermeerderd, hetgeen bij vaste stoom-
werktuigen door de hoogte van den schoorsteen verkregen
wordt. Op deze wijze beweegt zich elk van de twee zuigers
met den zuigerstang horizontaal heen en weder. De zuiger-
stang staat in verband met de as van het groote middenrad.