Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 115 — .
de smid gloeijend om een rad legt, krimpt bij het bekoelen
ineen, en sluit zich stijf tegen het rad aan. Glazen stoppen
kan men, als zij te vast zitten, gemakkelijk daardoor losma-
ken, dat men om den hals van de flesch een vrij dik touw
slaat, en dit zoo lang heen en weder trekt, tot door dit
wrijven de hals van de flesch verwarmd, en genoegzaam uit-
gezet is.
Wet. AUe ligchamen zetten zich door de warmte uit.
Proef 33. (Be thermometer.) Beschouwt men een' ther-
mometer, dan ziet men, dat hij bestaat uit eene overal ge-
slotene van- onderen met een bol voorziene glazen buis.
Binnen in deze buis bevindt zich eene blinkende vloeistof,
een vloeibaar metaal, kwikzilver. Houdt men het instru-
ment overeind, zoodat de bol onderaan is, en raakt men den
bol met de hand aan, dan klimt het kwikzilver, daar het
zich door de warmte van de hand uitzet; hoe hooger het
klimt, des te warmer zal het zijn. De ruimte in de buis
boven het kwikzilver is ledig; bij het maken van den ther-
mometer was het boveneind van de buis open, de buis werd
gedeeltelijk met kwikzilver gevuld, en daarna verhit; daar-
door zette zich de vloeistof uit, en vulde de geheele buis;
juist op dat oogenblik werd de buis toegesmolten. Gedu-
rende het bekoelen kromp het kwikzilver weder in, en daar-
boven ontstond eene ledige ruimte. Had men daarbovenin
lucht gelaten, zoo zoude deze, even als zij ons bij sterken
wind het gaan moeijelijk maakt, ook zich tegen het klimmen
van het kwikzilver verzetten; deze lucht zoude zich ook
trachten uit te zetten, als het warm wordt.
De thermometerbuis is gewoonlijk op een houten plankje
bevestigd, en daarop eene verdeeling aangebragt, die van
Réaumdb, een Fransch geleerde, afkomstig is, en bij alle
gewone thermometers dezelfde is (1). Men had namelijk be-
(1) "Wij zouden het verkiezen de kinderen met de hondeiddcelige schaal
Tan Ckisids bekend te maken, die toch boven die van ItÉiracB vele voor-
deden heeft. Men beklaagt zich nog steeds over de weinige overeenkomst,
die in dit opzigt bij verschillende natiën gevonden wordt; daarom ware het