Boekgegevens
Titel: De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Auteur: Crüger, F.E.J.; Steyn Parvé, Daniel Jan
Uitgave: Leyden: D. du Mortier en Zoon, 1854
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 1136 E 16
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203454
Onderwerp: Natuurkunde: onderwijs, beroepsuitoefening en organisaties van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Vakdidactiek
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De natuurkunde in de volksschool: eene bijdrage tot de methodische behandeling van het eerste onderwijs in de natuurkunde, tevens als leiddraad tot het doen van de eenvoudigste physische proeven
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 101 — .
met hunne versch afgesneden kanten tegen elkander, zonder die
kanten met de vingers aan te vatten. Zij zullen aaneen kleven.
Analoge verschijnselen. Stof blijft zelfs aan de zoldering
van de kamer hangen; roet of fijn verdeelde kool zet zich af
in den schoorsteen en aan de pannen, die op het vuur staan;
kalk of verwstoffen hangen aan de klêeren, die er mede in
aanraking komen.
Toepassingen van de tusschen twee vaste ligchamen werk-
zame kracht van het aaneenhangen zijn het teekenen, het
schrijven met krijt, het aan elkander smeden van twee stuk-
ken ijzer, het aaneenpletten van twee metalen platen.
Proef 18. (De haarbuisjes-aantrekking.)
a. Men dompele een lang en spits uitgetrokken glazen
buisje met de haarfijne opening in een bak met water;
de vloeistof stijgt er een weinig in op. De binnenwan-
den van zulk een buisje, welks wijdte naauwelijks de
dikte van een haar overtreft, en dat daarom een haarbuisje
genoemd wordt, oefenen eene aantrekking op het water uit;
daar de buis zoo naauw is, ondersteunen de tegenoverlig-
gende wanden elkaar, en trekken de vloeistof met vereenigde
kracht naar boven. Zij stijgt daarom hooger, naarmate de
buis naauwer is. Aan deze werking van de kracht van
adhaesie heeft men den naam van haarbuisjes-aantrekking
(capillariteit) gegeven.
b. Een bevochtigd staafje houde men in een glas met
water, digt bij den binnenwand. In de naauwe ruimte tus-
schen het staafje en het glas stijgt het water duidelijk in
de hoogte.
c. In eene vloeistof houde men hot onderste eind van een
stukje vloeipapier, of suiker. Tusschen de deeltjes van deze
ligchamen bevinden zich talrijke tusschenruimten, of poriën,
evenzoo als in eene spons, doch kleiner. De binnenwanden
van deze trekken door do haarbuisjes - aantrekkingskracht de
vloeistof op, tot zij er geheel mede opgevuld zijn.
Analoge verschijnselen. Eene spons zuigt water in; doe-
ken nemen vocht op; olie stijgt op in de pit van de lamp,
inkt in de spleet van de pen.