Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
NEGENDE AFDEELING.
DIEREN.
L
Over Dieren in 't algemeen.
Het derde rijk der natuur omvat de dieren. Deze hebben
dit met de planten gemeen, dat zij van 't oogenblik Avaarop
zij het aanzijn ontvangen, in gezonden toestand althans, meer
en meer zich ontwikkelen, na verloop van korter of lan-
ger tijd hunnen vollen wasdom bereiken, en vervolgens ver-
ouden om door den dood voor andere van hun geslacht
plaats te maken. In andere opzigten zijn zij echter zeer
wezenlijk van de planten onderscheiden. Vooreerst toch
hebben de dieren gevoel, gewaarwordingen van genoegen en
smart, die wij aan de planten niet gewoon zijn toe te ken-
nen. Want wie houdt het er voor, dat, ofschoon bij de
minste aanraking het kruidje-roer-mij-niet zijne blaadjes za-
mentrekt, zulks het gevolg van eene pijnlijke aandoening is;
terwijl een' armen worm, dien men aan den haak van een'
hengel steekt, voorzeker geen gevoel ontzegd kan worden.
Ten andere hebben de dieren het vermogen zich wil-
lekeurig te bewegen, hetgeen de planten mede missen.
Deze toch zijn daaromtrent lijdelijk: het is de wind die de
bladeren der boomen beweegt, het licht dat de bloemkroonen
ontsluit, en, zoo wij de blaadjes van enkele gewassen soms
plotselinge bewegingen zien aannemen, waarvan wij ons
nog geen volledige rekenschap weten te geven: wij zijn er
ver af van ze aan eene wilsbepaling toe te schrijven,
waartoe wij ook bij de meest onvolkomen dieren als van
zelve geleid worden. De plant is geworteld in den grond,