Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 2!)1 —
een' Loom of plant, op eene wijze, die ons nader Llij-
ken zal.
Verzamelt men het opstijgend plantensap uit eene in-
snijding en verwarmt men het, dan neemt men waar,
dat het voor een zeer groot deel in damp overgaat, dat
niet anders dan zuiver water is; er blijft echter eene hoe-
veelheid vaste stof terug, een overtuigend bewijs, dat het
plantensap inderdaad eene oplossing is van vaste stoffen
in water. Doch niet in alle deelen der plant is dat vocht
hetzelfde. Hoe hooger men het sap neemt, des te dikker
wordt het bevonden, maar vooral is er onderscheid tus-
schen het sap in het hout en dat wat uit den bast afloopt.
Maakt men eene insnijding, die enkel tot den bast en
niet dieper doordringt, dan is vooreerst ook dat vocht
dikker. Maar het onderscheidt zich bovendien nog door
eene andere eigenschap van het meer inwendige sap. Hoogst
waarschijnlijk begeeft het zich naar omlaag, in stede van
naar boven. Als men een' tak zeer stijf omwindt, ziet
men de schors na verloop van eenigen lijd opzwellen bo-
ven de omwinding, maar niet daarbeneden, waar de mid-
dellijn onveranderd blijft-, er heeft dus in de buitenste dee-
len van den stam eene beweging van vocht naar beneden
plaats, even als in de binnenste deelen naar omhoog. Die
afdalende sappen noemt men ook wel bewerktuigde of voe-
dingssappen, vermits men daaraan bepaald de vorming van
nieuwe deelen toeschrijft, op grond onder andere daar-
van, dat, als men schors en bast kringswijze om een' stam
doorgesneden heeft, men dan waarneemt, dat het herstel
der wond aan den bovenrand plaats vindt.
VI.
De Planten en de Lucht.
Minder nog dan den grond of het water, waarin de plant
hare wortels uitschiet, kan zij de lucht missen die haar
omringt. Wordt zij geheel in het water ondergedompeld
of in den grond bedolven, zoo is het met haren wasdom
uit. Wat mag wel de invloed zijn, dien de lucht op de
plant heeft? Neemt de plant deelen uit den dampkring
19*