Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 250 —
schap, welke, aan de ligchamen die vatbaarheid daarvoor
hebben, 't zij dan voorbijgaande of blijvend, ontwikkeld
kan worden.
Wij spraken van een naauw verband dat er bestaat tus-
schen magnetismus en electriciteit. Reeds de omstandig-
heid dat een dikke .koperen geleider, waardoor een niet al
te zwakke electrische stroom gaat, ijzervijlsel aantrekt gelijk
een magneet, is daarvan een bewijs. Nog meer pleit daar-
voor de invloed die door zulk een' stroom op een mag-
neetje uitgeoefend wordt, dat zich in de nabijheid bevindt.
Voor zoover het daartoe in de mogelijkheid is, wordt het
genoopt, zich om den geleider in 't rond te bewegen.
Maar het treffendst bewijs van die verwantschap is, dat
men in staat is, met electriciteit tijdelijke magneten te ma-
ken. Men stelle zich een stuk week ijzer voor, in de ge-
daante van een' hoef bijv., omwonden gelijk in Fig. 88 af-
Fig. 88. geheeld is, met een' koperdraad die
wederom omwoeld is met zijde, eene
stof die men weet dat de electriciteit
slecht geleidt. Indien men dan het
uiteinde A aan de zinkpool en het uit-
einde B aan de koperpool van een' vol-
taschen toestel bevestigt, dan volgt de
stroom de omwindingen van den koperdraad, en oogen-
blikkelijk is de hoef een magneet geworden, hebbende zijne
zuidpool bij Z en zijne noordpool bij N, zoodat het ijzeren
sluitstuk S met klem aangetrokken wordt. Zoodra verbreekt
men echter de keten niet, door een der uiteinden los te
maken, of dat sluitstuk valt weêr af. Hecht men nu om-
gekeerd het uiteinde B aan de zink- en het uiteinde A aan
de koperpool van den voltaschen toestel, dan is de hoef op
nieuws een magneet geworden, maar heeft nu zijne polen
verwisseld.
Dat magnetisch zijn of niet van een' omwonden' week
ijzeren hoef, naar gelang een electrische stroom al dan
niet de koperdraadomwinding doorgaat, maakt den grond-
slag uit van de tegenwoordige electrische telegrafen, en
met een enkel woord hierover willen wij deze Afdeeling
besluiten.