Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 24» —
Fig. 87. pering daarvan erkennen, waar er-
gens zulk eene naald ligt. Wij lee-
ren hieruit, dat die aantrekking
door papier en al heengaat, en ook
met andere ligchamen is dat het geval. Door plaatjes glas
l)ijv., tin, koper, ja allerlei, mits maar geen ijzer zelf, blijft
die werking evenzeer merkbaar, indien zij namelijk even
dun zijn. Maar nog iets vreemds doet zich hier op. Aan
ieder einde van den magneet bevindt zich blijkbaar een
punt N en Z, waar de aantrekking het sterkst is, terwijl
zij naar het midden afneemt, en daar nul wordt. Die pun-
ten noemt men uit dien hoofde polen, en daarom niet al-
leen, maar ook nog wegens eene andere bijzonderheid. Als
men namelijk een paar van die naaldjes op water laat drij-
ven, of onmiddellijk, of, indien ze daartoe wat zwaarzijn,
op een stukje kurk, dan zal men afstooting waarnemen tus-
schen de eveneens geplaatste uiteinden N en N, of Z en Z,
uisschen punten en punten, oogen en oogen bijv. van de
geheel op dezelfde wijs gemagnetiseerde naalden, en aantrek-
king tusschen de verschillend geplaatste uiteinden N en Z,
dat is tusschen punten en oogen.
Drijft er slechts ééne naald op het water, en zorgt
men dat geene andere, evenmin als eenig ijzer, in de na-
bijheid zij, dan plaatst zij zich altijd nagenoeg in de rig-
ting van noord en zuid, weshalve men de pool die naar
het noorden wijst, een teeken pleegt te geven en noordpool
genoemd heeft, terwijl de andere zuidpool heet. Wat de
reden is van dat verwonderlijk rigtvermogen, waardoor de
magneet tot een' wegwijzer op zee geworden is, daarover
bij eene nadere gelegenheid.
Waar wij voorshands nog de aandacht op willen vesti-
gen is, dat door het strijken van eene stalen naald of staaf
met een' natuurlijken of kunstmagneet, waardoor magne-
tismus opgewekt wordt, de oorspronkelijke magneet niet
verliest. Verzwakt deze onder de hand, dan is dit aan an-
dere oorzaken te wijten, die met de noodige omzigtigheid
vermeden kunnen worden. Magnetismus is derhalve geens-
zins eene stof die van 't eene ligchaam op 't ander over-
gaat. 't Is, even als de electriciteit, eene tweeledige eigen-