Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 239 —
Fig. 80. vlakjes geheelen worden. Daar zijde mede een
slechlegeleider is, kan men zich een' nog gevoe-
liger en even weinig koslbaren toeslel tot het-
zelfde einde vervaardigen, met aan een glazen
galgje (zie Fig. 80) een' langen zijdewormdraad
op le hangen, welks benedeneinde een vlierpil-
ballelje, van de grootle van eene pil, houdt.
Zulk een toestel, electroscoop geheeten, bewijst ons al
dadelijk eene zeer gewigtige dienst, met ons een onderscheid
te doen kennen, dat in de eigenschap de electriciteit be-
staal. Want brengen wij het vlierpitballetje, na het even
met den vinger aangeraakt te hebben, om zeker te zijn,
dat het zelf niet electrisch zij, in de nabijheid van eene
geëlectriseerde lakstang, of van eene gladde glazen staaf,
die met een lapje wol is gewreven geworden, dan wordt
het in beide gevallen aangetrokken. Hebben wij het ech-
ter eens in aanraking gebragt met de lakstang, zoodat het
even als deze electrisch geworden is, dan wordt het ver-
volgens, zoo lang het nog electrisch gebleven is, door die-
zelfde lakstang afgestooten in plaats van aangetrokken; op
de glazen staaf daarentegen zal het blijven aanvliegen. En zoo
ook omgekeerd. Is het eerst door aanraking met de glazen
staaf electrisch gemaakt, dan wijkt het terug, als men er an-
dermaal de glazen staaf bijbrengt, maar het wordt nu door
de lakstang aangetrokken. Wij leeren hieruit, dat het
electriek zijn van tweeledigen aard is, en men onderscheid
moet maken tusschen glas-, en lak- of hars-electriciteit. Im-
mers tusschen gelijkelijk geëlectriseerde ligchamen blijkt
afstooting te bestaan, en trekken dus twee electrieke lig-
chamen elkander aan, dan moet er verschil van electrici-
teit zijn. Men gevoelt, dat men, op de wijze hier beschre-
ven, met weinig moeite kan onderzoeken, niet alleen of
een ligchaam electrisch geworden is, maar ook van welke
soort die electriciteit zij.
Een ander gewiglig feit komt hierbij tevens aan den dag,
namelijk: als van twee ligchamen, die men tegen elkan-
der wrijft, ten gevolge daarvan het eene electrisch wordt,
dan wordt het ander het ook, maar de electriciteiten zijn
verschillend. Het kattevel, waarmede men de lakstang