Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
ZESDE AFDEELING.
ei.ectniciteit en magnetismus.
[.
Over Electriciteit in 't algemeen.
Het wezen der sclieikundige verwantschap is ons, wel is
waar, eene verborgenheid, en het is ons ten eenemale een
raadsel, waarom bijv., gelijk wij zagen, kalk voor azijn of
voor vitrioololie meerdere verwantschap dan voor koolzuur
heeft, en alzoo laatstgenoemd zuur in den kalksteen laat
varen, om zich met den azijn of met de vitrioololie te verbin-
den. Men heeft evenwel een zeer opmerkelijk verband
ontdekt tusschen die scheikundige werkingen en andere aan-
trekkingen en afstootingen, die men onder sommige om-
standigheden aan de ligchamen waarneemt.
Als men eene pijp lak op laken hard heen en weèr wrijft,
of nog beter tegen een kattevel, dan wordt zij niet alleen
warm, maar zij verkrijgt de wonderlijke eigenschap van
ligte ligchaampjes, kleine snippers papier, stofjes en derge-
lijke aan te trekken, die er eene poos aan blijven kleven.
Hetzelfde is allereerst, en in geen mindere male,waargenomen
geworden aan den barnsteen, eene harssoorl, die men lot het
vervaardigen van rottingknoppen, cigarenpijpjes en mond-
stukken voor Duitsche pijpen pleegt te bezigen. Die sloffe
heet in het Grieksch elektron, en vandaar de in zwang ge-
komen benaming van electrisch en electriciteit voor gemelde
eigenschap in 't algemeen. Want met eene menigte lig-
chamen meer kan men de eigen proef nemen, bijv. met
glas, mits hel ter dege droog zij, waartoe men het vooraf
een weinig verwarmen moet. Het best slaagt men met een