Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 226 — ^
van phospliorus met zuurstof die ontstaat, eene vaste stof
is, die naar beneden zakt; de verbinding daarentegen van
kool met zuurstof is wederom eene luchtsoort, het koolzuur
namelijk. Wij kunnen hierbij niet beslissen, of de lucht, die
na de verbranding in de klok blijft,alleen door de verbranding
is gevormd geworden, of dat het een mengsel is van deze met
lucht, die te voren reeds aanwezig was. Beide luchtsoorten,
de stikstof en het koolzuur, hebben kleur noch reuk; inheiden
gaat een brandend ligchaam uit, in beiden stikt een dier. Dat
ze intusschen niet eene en dezelfde soort van lucht zijn, blijkt
uit andere ken teekenen, waardoor ze zich van elkander onder-
scheiden. Vooreerst als wij ze wegen. Vult men eene flesch
eerst met het eene, en dan dezelfde flesch met het andere
gas, dan bevindt men het koolzuur veel zwaarder; weegt men
ook die flesch gevuld met dampkringslucht, dan blijkt het
dat deze weinig zwaarder dan stikstoflucht, en dus ook
veel ligter dan koolzuur is. Men kan daarom koolzuur
uit het eene glas in het andere óverschenken, even als men
water óverschenkt; want ze zinkt in het glas naar beneden,
en verdringt daaruit de ligtere gewone lucht. Verder is
het uit andere proeven gebleken, die wij thans niet kunnen
beschrijven, dat stikstof niet kan gescheiden worden, dat
koolzuur daarentegen zich in kool en zuurstof laat ontle-
den; dat koolzuur met andere stoffen verbonden kan wor-
den, waarmede stikstof zich niet verbindt, bijv. metgebran-
den kalk. Laat men in een glas, waarin kalk is , koolzuur
instroomen, dan vormt zich koolzure kalk, dat is dezelfde
stof, waaruit wij den kalk door branding hebben afgeschei-
den. Er zijn dus enkelvoudige en zamengestelde luchtsoor-
ten. Tot de eerste behooren zuurstof, waterstof en stikstof;
tot de laatste behoort koolzuur. Ook de brandbare lucht-
soort, die tot verlichting gebezigd wordt, is gebleken za-
mengesteld te zijn; men heeft ze gescheiden in kool- en wa-
terstof, en men noemt ze daarom koolwaterstofgas.
Wij hebben gezien, dat waterstof uit water ontwikkeld
wordt, wanneer waterdamp langs gloeijend ijzer heenstrijkt.
Om het op die wijze te verkrijgen, heeft men vuur en eene
ijzeren of aarden buis noodig. Op eene veel gemakkelijker
manier verkrijgt men het aldus. Men neemt (Fig. 79) eene