Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 3: 1
Auteur: Wenckebach, Willem; Matthes, C.J.
Uitgave: Leiden: D. Du Mortier & zoon, 1851
[S.l.]: C.A. Spin & zoon
Maatschappij tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 670 A 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_203451
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de kennis der natuur: schoolboek
Vorige scan Volgende scanScanned page
— 225 — ^
wordt uit kool, die in gewone lucht verbrandt, is dat een
bewijs dat in gewone lucht ook zuurstof aanwezig is. Die
aanwezigheid blijkt ook bij de verbranding van andere
stoffen; of wij zwavel, hout, enz. in de gewone of in
zuurstoflucht verbranden, telkens leveren ze dezelfde nieu-
we stoffen op. Dit geldt insgelijks van de metalen : ijzer-
roest, koperzwart, zinkbloemen, menie, zijn gebleken ver-
bindingen te zijn van ijzer, koper, zink en lood met
zuurstof. Zuurstof is mede een bestanddeel van water; wij
zagen namelijk reeds, dat, als waterdamp over gloeijend
ijzer heenstroomt, dit in ijzerroest verandert; hij heeft dus
zuurstof aan het ijzer afgegeven; in water zijn derhalve zuur-
stof en waterstof met elkander verbonden.
Dat dampkringslucht en zuurstof niet geheel en al het-
zelfde zijn, blijkt uit het verschil, dat wij opmerken, wan-
neer in beide luchtsoorten dezelfde stof brandt; wij moe-
ten daaruit besluiten, dat in dampkringslucht nog eene
andere stof aanwezig is, behalve zuurstof. Dit blijkt
ook, als men een ligchaam, phosphorus genaamd, ver-
brandt; het is die stof, waarmede de lucifers gemaakt
worden, en die de eigenschap heeft, van zoodra ze gewre-
ven wordt, te ontvlammen. Laat men een stukje van dien
phosphorus branden in eene klok met zuurstoflucht, die
op een'schotel met water staat, dan verdwijnt al de lucht,
al de zuurstof verbindt zich dus met den phosphorus ;
laat men hem daarentegen in eene klok met gewone lucht
branden, dan verdwijnt slechts i gedeelte der lucht, en de
overblijvende phosphorus brandt niet meer voort, ofschoon
er nog f van de lucht onder de klok aanwezig is. Even-
zeer als de phosphorus daarin niet langer branden wil ,
zien wij er ook een' brandenden zwavelstok en eene kaars
terstond in uitgaan. Die overgebleven lucht is dus eene
andere lucht dan zuurstof, en onderscheidt zich daardoor,
dal er geene verbranding in kan plaats hebben; men heeft
in die lucht levende dieren gebragt, en daarbij gezien,
dat zij er spoedig in stikken. Men noemt ze daarom stik-
stoj stikstoflucht. Bij de opgegeven proef moet men juist
phosphorus onder de klok brengen en niel een ander bran-
dend ligchaam, geene kool bijv., omdat juist de verbinding
15